ΜΕΡΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

https://engymo.wordpress.comΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Θα αφήσουμε στους δημοσιογράφους, με τις διαθέσιμες εντυπωσιακές τους φωτογραφίες, να εντοπίσουν τις υποτιθέμενες αιτίες των πρόσφατων διαδηλώσεων στην Τουρκία. Πάντως, είναι γελοίο να εντοπίζει κανείς τις αιτίες τους στην καταστροφή του Πάρκου Γκεζί για να χτιστεί στη θέση του ένα εμπορικό κέντρο, ένα τέμενος και ένας χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων, οι οποίες αποτέλεσαν απλώς την αφορμή των διαμαρτυριών στην Ισταμπούλ καθώς και η βάναυση κρατική καταστολή της αστυνομίας ύστερα από δύο μέρες συγκρούσεων.

Όλα, βέβαια, ξεκίνησαν από έναν χώρο πρασίνου της Πλατείας Ταξίμ, το πάρκο, αλλά το ότι στην αρχή δεκάδες χιλιάδες και ύστερα εκατομμύρια άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε όλες τις μεγάλες τουρκικές πόλεις απαιτεί μια βαθύτερη εξήγηση.

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να αξιολογηθεί η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση. Η Τουρκία βγήκε ισχυρότερη από την οικονομική κρίση το 2002 λόγω κυρίως μιας σειράς παραγόντων που επέτρεψαν στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν να εγκαινιάσει μια διαδικασία ανάπτυξης, η οποία μέσα σε δέκα χρόνια ανέδειξε την Τουρκία στην 17η θέση της παγκόσμιας κατάταξης ως προς το ΑΕΠ, της προσέδωσε κεντρικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της Μέσης Ανατολής και την κατέστησε ζωτικό κόμβο στη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία στη Μεσόγειο και ως εκ τούτου στην Ευρώπη. Η πολιτική σταθερότητα της νέας κυβέρνησης, η σταθερότητα της τουρκικής λίρας και το σχετικά χαμηλό κόστος εργασίας επέτρεψαν την προσέλκυση σημαντικών ποσών κεφαλαίου για την πραγματοποίηση παραγωγικών και κερδοσκοπικών επενδύσεων. Αυτή η ευνοϊκή κατάσταση για τον τουρκικό καπιταλισμό διήρκεσε έως τα πρώτα χρόνια της παγκόσμιας κρίσης, αλλά στη συνέχεια η διαδικασία αυτή άρχισε μοιραία να αντιστρέφεται.

Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, η οποία επέτρεψε στην οικονομία της Άγκυρας να πραγματοποιήσει τα πρώτα της βήματα προς τα εμπρός, έπαψε να έχει θετικά αποτελέσματα καθώς η αυξανόμενη κερδοσκοπική δραστηριότητα άρχισε να αποσπά όλο και περισσότερα κεφάλαια από τη βιομηχανία. Παρά την αναδιοργάνωση της εργατικής δύναμης και την αναδιάρθρωση των σημαντικότερων τομέων της πραγματικής οικονομίας -η οποία βασίστηκε στην υπερεκμετάλλευση και στην εργασιακή ανασφάλεια της εργατικής τάξης- η οικονομία άρχισε να υποφέρει από έλλειψη εσωτερικής χρηματοδότησης και από την περιστολή της διεθνούς ζήτησης. Ταυτόχρονα, οι εισαγωγές, ειδικά στον τομέα της ενέργειας, εξακολουθούσαν να έχουν τον ίδιο ρυθμό όπως στο παρελθόν. Στον δημόσιο τομέα το άλμα προς τα εμπρός οδήγησε στην αύξηση του εθνικού χρέους, το οποίο έφθασε στο 100% του ΑΕΠ. Αυτό, με τη σειρά του, οδήγησε τα τελευταία δύο χρόνια, σε περικοπές στην υγειονομική περίθαλψη και στην εκπαίδευση, ενώ απολύσεις άρχισαν να πραγματοποιούνται σε ένα φάσμα μικρομεσαίων επιχειρήσεων που συνδέονταν με τον δημόσιο τομέα, και, τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό, στην κατασκευαστική βιομηχανία, η οποία ήταν, και εξακολουθεί να είναι, μία από τις εστίες της μεγαλύτερης κερδοσκοπίας στη χώρα.

Όλα αυτά πυροδότησαν μια αυξανόμενη δυσαρέσκεια κατά του Ερντογάν και του κόμματός του. Μέχρι πριν από δύο χρόνια, όλα βρίσκονταν υπό έλεγχο και ο πρωθυπουργός απολάμβανε, περισσότερο από κάθε άλλον, μια ευρεία δημοτικότητα και επανεξελέγη με ποσοστό που αρμόζει σε δημοψήφισμα, ενώ βρίσκεται στην εξουσία συνεχώς από το 2002. Σήμερα τα πράγματα αλλάζουν και η πολιτική του αργού εξισλαμισμού, η κατάργηση μερικών «κοσμικών αναχρονισμών» και η αλαζονεία της εξουσίας είχαν ως αποτέλεσμα να υπάρχει όλο και μικρότερος χώρος για ελιγμούς. Όμως, οι ατομικές ελευθερίες και η υπεράσπιση του κοσμικού χαρακτήρα της χώρας, παρ’ όλο που έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στα πρόσφατα γεγονότα, δεν είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίον σήμερα κινητοποιούνται εκατομμύρια Τούρκοι. Πίσω απ’ όλα αυτά βρίσκεται η δυσαρέσκεια που καθιστά ό,τι προηγουμένως θα μπορούσε να είχε εφαρμοστεί εύκολα να φαίνεται αφόρητο∙ μια δυσαρέσκεια που γίνεται έντονα αισθητή από την ίδια την κυβέρνηση, η οποία προσέφυγε στη σκληρή καταστολή, προκαλώντας σκηνές ωμής βίας που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν περιττές.

Η αντιπολίτευση που κατέβηκε στους δρόμους, πρώτα στην Ισταμπούλ και μετά σε όλες τις πλατείες της Τουρκίας, παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, έχει πολλά πρόσωπα και τελεί πολιτικά εν συγχύσει. Κατά πρώτο λόγο πρόκειται για τα μέλη της πολιτικής αντιπολίτευσης, αυτούς που ήταν αναγκασμένα προηγουμένως να υπομένουν, τόσο στο κοινοβούλιο όσο και στην κοινωνία, όλη την ταπείνωση του υποβιβασμού τους στο περιθώριο της εθνικής πολιτικής. Αυτές είναι οι παραδοσιακές αστικές πολιτικές δυνάμεις της «Αριστεράς», που δεν έχασαν την ευκαιρία να βγουν στους δρόμους και να παρενοχλήσουν τον «Ερντογάν τον ισλαμιστή». Αυτή  η μερίδα περιλαμβάνει τα καθεστωτικά πολιτικά κόμματα της κοσμικής παράδοσης, όπως οι ριζοσπάστες, οι σοσιαλιστές και υπολείμματα του σταλινισμού που εξακολουθούν να αποκαλούν τους εαυτούς τους κομμουνιστές. Έξω από αυτόν τον κομματικό κλωβό δραστηριοποιούνται ομάδες της μικροαστικής τάξης που βρίσκονται σε διαδικασία προλεταριοποίησης ή είναι ήδη προλεταριοποιημένες, όπως γιατροί, μηχανικοί και πτυχιούχοι που εργάζονται εν γένει στον δημόσιο τομέα και βρίσκονται ενώπιον της προοπτικής να κατακλύσουν τις γραμμές των πλεοναζόντων εργαζομένων λόγω της μείωσης του κόστους της δημόσιας διοίκησης. Πολλοί από αυτούς είναι νέοι, κυρίως φοιτητές και σπουδαστές, που βλέπουν την αύξηση των φόρων και τη μείωση των δημοσίων υπηρεσιών. Προς το παρόν δεν δεσπόζει ακόμη η παρουσία της εργατικής τάξης, ακόμη κι αν αυτή συμμετέχει σε κατά τόπους διαδηλώσεις. Πάνω απ’ όλα είναι παρόντες στους δρόμους της Ισταμπούλ ή της Άγκυρας νέοι προσωρινοί ή περιστασιακά απασχολούμενοι, νέοι ημιπρολετάριοι και άνεργοι. Όμως, βρισκόμαστε μονάχα στην αρχή. Η κρίση δεν έχει αρχίσει ακόμη να έχει άγριες επιπτώσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν βρισκόμαστε στις παραμονές μιας μεγάλης εξεγερτικής διαδικασίας, ούτε ότι το προλεταριάτο δεν είναι έτοιμο να γράψει μια λαμπρή τουρκική σελίδα στην ταξική πάλη. Σημαίνει μονάχα ότι η κρίση έχει αρχίσει να πλήττει τις χώρες εκείνες που, μέχρι πριν μερικά χρόνια, φαίνονταν απρόσβλητες σε αυτήν και ότι μέσα από αυτό το αντιπολιτευτικό συνονθύλευμα κατά της κυβέρνησης Ερντογάν θα αναδειχθεί είτε μια επαναστατική εμπροσθοφυλακή με αντικαπιταλιστική πολιτική ή διαφορετικά όλα είναι καταδικασμένα να μείνουν όπως πριν και με την προοπτική ακόμη πιο τραγικών κατασταλτικών επεισοδίων.

FD

Πέμπτη 6 Ιουνίου 2013

Πηγή: http://www.leftcom.org/en

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΘΡΑ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.