Λέων Τρότσκι: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ

trotskyΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

 

Δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο του Λέοντος Τρότσκι με αφορμή τα τρέχοντα γεγονότα, επειδή θεωρούμε ότι υπάρχουν, τηρουμένων των αναλογιών, ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα για το τι αυτά μπορεί να προαναγγέλλουν για το εγγύς μέλλον. Ο νοών νοείτω!

 

Λέων Τρότσκι

 

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ[1]

 

 

Στο Μεξικό βρίσκεται σε εξέλιξη μια εκστρατεία κατά του αντιδραστικού Τύπου. Η επίθεση αυτή καθοδηγείται από τους ηγέτες της CTM[2] ή, ακριβέστερα, από τον κ. Λομπάρδο Τολεδάνο[3] προσωπικά. Αντικειμενικός σκοπός της είναι να «χαλιναγωγήσει» τον αντιδραστικό Τύπο, βάζοντάς τον είτε υπό δημοκρατική λογοκρισία είτε απαγορεύοντάς τον εξ ολοκλήρου. Για αυτόν τον πόλεμο έχουν επιστρατευτεί τα συνδικάτα. Οι ανίατοι δημοκρατικοί, διεφθαρμένοι από τη σταλινική Μόσχα και καθοδηγούμενοι από τους «φίλους» της GPU[4] έχουν χαιρετίσει αυτήν την εκστρατεία, η οποία δεν μπορεί να μην θεωρηθεί τίποτε άλλο παρά καθαρή αυτοκτονία. Πράγματι, δεν είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ότι, ακόμα και αν αυτή η εκστρατεία στεφθεί με επιτυχία και καταλήξει στην πράξη σε αποτελέσματα της αρεσκείας του Λομπάρδο Τολεδάνο, οι έσχατες συνέπειές της θα βαρύνουν πρωτίστως την εργατική τάξη.

Τόσο η θεωρία όσο και η ιστορική πείρα μαρτυρούν ότι κάθε περιστολή της δημοκρατίας στην αστική κοινωνία στρέφεται, σε τελική ανάλυση, μονίμως κατά του προλεταριάτου, όπως ακριβώς κάθε φορολογία που επιβάλλεται πέφτει στους ώμους της εργατικής τάξης. Η αστική δημοκρατία είναι χρήσιμη για το προλεταριάτο μονάχα στο βαθμό που του ανοίγει το δρόμο για την ανάπτυξη της ταξικής πάλης. Κατά συνέπεια, κάθε «ηγέτης» της εργατικής τάξης που οπλίζει το αστικό κράτος με ειδικά μέσα για τον έλεγχο της κοινής γνώμης γενικά, και ιδιαίτερα του Τύπου, είναι, κυριολεκτικά, ένας προδότης. Σε τελική ανάλυση, η όξυνση της ταξικής πάλης θα ωθήσει όλες τις αποχρώσεις της αστικής τάξης να έρθουν σε συμφωνία μεταξύ τους: να περάσουν εκτάκτους νόμους, κάθε είδους περιοριστικό μέτρο και όλα τα είδη της «δημοκρατικής» λογοκρισίας κατά της εργατικής τάξης. Όποιος δεν το έχει καταλάβει ακόμη αυτό πρέπει να βγει έξω από τις γραμμές της εργατικής τάξης.

«Όμως, κατά καιρούς», θα αντιτείνουν κάποιοι «φίλοι» της ΕΣΣΔ, «η δικτατορία του προλεταριάτου είναι αναγκασμένη να προσφύγει σε ειδικά μέτρα, ιδιαίτερα κατά του αντιδραστικού Τύπου».

«Αυτή η ένσταση», απαντάμε, «σημαίνει, πρωτίστως, την προσπάθεια συνταύτισης του εργατικού κράτους με ένα αστικό κράτος. Ακόμη και αν το Μεξικό είναι μια ημιαποικιακή χώρα, είναι, επίσης, και ένα αστικό και, κατά κανέναν τρόπο, ένα εργατικό κράτος. Ωστόσο, ακόμη και από τη σκοπιά των συμφερόντων της δικτατορίας του προλεταριάτου, η απαγόρευση των αστικών εφημερίδων ή η λογοκρισία τους δεν αποτελούν ούτε κατ’ ελάχιστο ένα «πρόγραμμα», μια «αρχή» ή ένα ιδανικό σύστημα. Τέτοιου είδους μέτρα μπορούν μονάχα να αποτελούν ένα προσωρινό και αναγκαίο κακό».

Όταν το προλεταριάτο αναλάβει τα ηνία του κράτους, μπορεί να αναγκαστεί για ένα ορισμένο διάστημα να λάβει έκτακτα μέτρα κατά της αστικής τάξης, εάν η αστική τάξη προσλάβει μια στάση ανοιχτής εξέγερσης κατά του εργατικού κράτους. Σε αυτήν την περίπτωση, η περιστολή της ελευθερίας του Τύπου πάει χέρι-χέρι με όλα τα άλλα μέτρα που χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή του εμφυλίου πολέμου. Φυσικά, αν είσαι αναγκασμένος να χρησιμοποιήσεις το πυροβολικό και την αεροπορία κατά του εχθρού, δεν μπορείς να του επιτρέψεις να διατηρεί δικά του κέντρα πληροφόρησης και προπαγάνδας μέσα στο οπλισμένο στρατόπεδο του προλεταριάτου. Εν τούτοις, και σε αυτήν την προκειμένη περίπτωση, αν τα έκτακτα μέτρα επεκτείνονται ώσπου να καταστούν ένα μόνιμο υπόδειγμα, περικλείουν τον κίνδυνο να ξεφύγουν από τα χέρια μας και η κατάκτηση του πολιτικού μονοπωλίου από την εργατική γραφειοκρατία να γίνει μια από τις αιτίες του εκφυλισμού της.

Έχουμε μπροστά μας ένα ζωντανό παράδειγμα μιας τέτοιας δυναμικής με την απεχθή καταστολή της ελευθερίας λόγου και Τύπου που έχει σήμερα καταστεί κανόνας στη Σοβιετική Ένωση. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη δικτατορία του προλεταριάτου. Απεναντίας, προορίζεται για την προστασία των συμφερόντων της νέας κυβερνώσας κάστας από την αντιπολίτευση των εργατών και των αγροτών. Αυτήν ακριβώς τη βοναπαρτιστική γραφειοκρατία της Μόσχας μιμούνται τώρα οι κ. Τολεδάνο και Σία που εξισώνουν την προσωπική τους καριέρα με τα συμφέροντα του σοσιαλισμού.

Το πραγματικό καθήκον του εργατικού κράτους δεν έγκειται στο να βάλει ένα αστυνομικό φίμωτρο στην κοινή γνώμη, αλλά, αντίθετα, να την απελευθερώσει από το ζυγό του κεφαλαίου. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο θέτοντας τα μέσα παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης και της παραγωγής δημόσιας πληροφόρησης, στα χέρια της κοινωνίας συνολικά. Όταν θα έχει γίνει αυτό το θεμελιώδες σοσιαλιστικό βήμα, σε όλα τα ρεύματα της κοινής γνώμης που δεν έχουν πάρει τα όπλα κατά της δικτατορίας του προλεταριάτου πρέπει να τους δίδεται η ευκαιρία να εκφράζονται ελεύθερα. Είναι καθήκον του εργατικού κράτους να τους καταστήσει προσιτά, σε αναλογία με τον αριθμό τους, όλα τα τεχνικά μέσα που χρειάζονται, όπως πιεστήρια, χαρτί και μεταφορά. Μια από τις κύριες αιτίες του εκφυλισμού του κρατικού μηχανισμού είναι η μονοπώληση του Τύπου από τη σταλινική γραφειοκρατία, πράγμα που απειλεί να μετατρέψει όλες τις κατακτήσεις της Οκτωβριανής Επανάστασης σε συντρίμμια.

Αν αναζητήσουμε παραδείγματα από την ολέθρια επίδραση της Κομιντέρν στα εργατικά κινήματα διαφόρων χωρών, η τωρινή εκστρατεία του Λομπάρδο Τολεδάνο αποτελεί μία από τις χειρότερες. Ο Τολεδάνο και οι δογματικοί εταίροι του προσπαθούν κατά βάση να εισάγουν στο αστικοδημοκρατικό σύστημα μέσα και μεθόδους που σε ορισμένες περιστάσεις μπορεί να αποδειχθούν αναπόφευκτα κάτω από τη δικτατορία του προλεταριάτου. Και το κυριότερο, δεν δανείζονται, στην πραγματικότητα, αυτές τις μεθόδους από τη δικτατορία του προλεταριάτου αλλά από τους βοναπαρτιστές σφετεριστές της. Με άλλα λόγια, μολύνουν μια ήδη νοσούσα αστική δημοκρατία με τον ιό της παρακμάζουσας σταλινικής γραφειοκρατίας.

Η αναιμική δημοκρατία του Μεξικού αντιμετωπίζει μια μόνιμη και θανάσιμη απειλή από δύο κατευθύνσεις: πρώτον, από τον ξένο ιμπεριαλισμό, και, δεύτερον, από τους πράκτορες της αντίδρασης μέσα στη χώρα, οι οποίοι ελέγχουν τα έντυπα ευρείας κυκλοφορίας. Όμως, μονάχα τυφλοί ή μικρόνοες μπορούν να πιστεύουν ότι με την απαγόρευση του αντιδραστικού Τύπου οι εργάτες και οι αγρότες μπορούν να απελευθερωθούν από την επιρροή των αντιδραστικών ιδεών. Στην πραγματικότητα, μόνο η μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία του λόγου, του Τύπου και του συνέρχεσθαι μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την πρόοδο του επαναστατικού κινήματος της εργατικής τάξης.

Είναι απαραίτητο να διεξάγεται μια αδυσώπητη πάλη κατά του αντιδραστικού Τύπου. Όμως, οι εργάτες δεν μπορούν να αφήσουν την καταπιεστική πυγμή του αστικού κράτους να υποκαταστήσει την πάλη που πρέπει να διεξάγουν οι δικές τους οργανώσεις και ο δικός τους Τύπος. Σήμερα, το κράτος μπορεί να φαίνεται ότι είναι «ευγενικά» διατεθειμένο προς τις εργατικές οργανώσεις. Αύριο, η κυβέρνηση μπορεί να πέσει και, αναπόφευκτα, θα πέσει στα πιο αντιδραστικά στοιχεία της αστικής τάξης. Σε μια τέτοια περίπτωση, η όποια υπάρχουσα περιοριστική νομοθεσία θα χρησιμοποιηθεί για να χτυπηθούν οι εργάτες. Μόνο τυχοδιώκτες που δεν ενδιαφέρονται παρά για ανάγκες της στιγμής μπορούν να αγνοούν έναν τέτοιον κίνδυνο.

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να καταπολεμηθεί ο αστικός Τύπος είναι να επεκταθεί ο εργατικός Τύπος. Φυσικά, κίτρινες φυλλάδες του τύπου της El Popular[5] είναι ανίκανες να αναλάβουν ένα τέτοιο καθήκον. Τέτοιες φυλλάδες δεν έχουν θέση στον εργατικό Τύπο, τον επαναστατικό Τύπο ή ακόμη στον ευυπόληπτο δημοκρατικό Τύπο. Η El Popular υπηρετεί τις προσωπικές φιλοδοξίες του κ. Λομπάρδο Τολεδάνο, ο οποίος, με τη σειρά του, υπηρετεί τη σταλινική γραφειοκρατία. Η μέθοδοί της –ψέμα, συκοφαντία, κυνήγι μαγισσών και παραποίηση- είναι και οι μέθοδοι του Τολεδάνο. Η εφημερίδα του δεν έχει ούτε πρόγραμμα ούτε ιδέες. Είναι ολοφάνερο ότι μια τέτοια φυλλάδα δεν μπορεί να ευαισθητοποιήσει την εργατική τάξη ούτε να την αποσπάσει από τις αστικές εφημερίδες. Έτσι, φθάνουμε στο αναπόδραστο συμπέρασμα ότι ο αγώνας κατά του αστικού Τύπου ξεκινά με την απόρριψη των εκφυλισμένων «ηγετών» των εργατικών οργανώσεων, ιδιαίτερα με την απελευθέρωση του εργατικού Τύπου από την κηδεμονία του Λομπάρδο Τολεδάνο και άλλων αστών θεσιθήρων. Το μεξικανικό προλεταριάτο πρέπει να έχει ένα τίμιο έντυπο για να εκφράσει τις ανάγκες του, να υπερασπίσει τα συμφέροντά του, να διευρύνει τον ορίζοντά του και να προετοιμάσει το δρόμο για τη σοσιαλιστική επανάσταση στο Μεξικό. Αυτός είναι ο σκοπός του Clave[6]. Έτσι, ξεκινάμε κηρύσσοντας αδιάκοπο πόλεμο κατά των οικτρών βοναπαρτιστικών αξιώσεων του Τολεδάνο. Σε αυτήν μας την προσπάθεια προσβλέπουμε στην υποστήριξη των εξελιγμένων εργατών, των μαρξιστών και των γνήσιων δημοκρατών.

 

21 Αυγούστου 1938

 

 

Τίτλος Πρωτοτύπου: Freedom Of The Press And The Working Class

Πηγή: Writings of Leon Trotsky [1937-38], σ. 417-420, Pathfinder Press, New York, Second Printing, 1985

Μετάφραση: Σωτήρης Γιαννέλης


[1] Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Clave (Μεξικό), τον Οκτώβριο του 1938, ανυπόγραφο. (στμ)

[2] CTM: αρχικά της Μεξικανικής Συνομοσπονδίας Εργατών. (στμ)

[3] Βισέντε Λομπάρδο Τολεδάνο [Vicente Lombardo Toledano (1894-1968)]: Σταλινικός ηγέτης της Μεξικανικής Συνομοσπονδίας Εργατών. Συμμετείχε ενεργά στην εκστρατεία συκοφαντίας που είχαν εξαπολύσει οι σταλινικοί στο Μεξικανό κατά του Τρότσκι, προκειμένου να προετοιμαστεί η σχεδιαζόμενη δολοφονία του από τη GPU. Στις 23 Φεβρουαρίου 1938, στο πρώτο ετήσιο συνέδριό της η CTM (Μεξικανική Συνομοσπονδία Εργατών), η οποία ελεγχόταν από τους σταλινικούς, υιοθέτησε μια απόφαση ύστερα από πρόταση του Τολεδάνο. Η απόφαση αυτή επαναλάμβανε τις συκοφαντίες της Πρώτης Δίκης της Μόσχας. (στμ)

[4] Αρχικά της διαβόητης μυστικής αστυνομίας του σταλινικού καθεστώτος, αργότερα γνωστή ως KGB. (στμ)

[5] H El Popular ήταν μια καθημερινή εφημερίδα που εξέδιδε ο Λομπάρδο Τολεδάνο. (στμ)

[6] Clave ήταν ο τίτλος του θεωρητικού περιοδικού που εξέδιδε το μεξικανικό τμήμα της Τετάρτης Διεθνούς. (στμ)

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΘΡΑ and tagged , , . Bookmark the permalink.