ΟΙ «ΦΑΣΙΣΤΕΣ», ΟΙ «ΕΘΝΙΚΙΣΤΕΣ» ΚΑΙ Ο «ΜΙΤΟΣ» ΤΗΣ ΒΑΡΔΑΡΙΑΣ (Α΄)-ΕΙΝΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟ ΤΟ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ;

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Ἡ ἐπαναφορὰ στὸ προσκήνιο τοῦ λεγόμενου Μακεδονικοῦ ζητήματος καὶ ὁ «Μαῦρος Κύκνος»* τοῦ ὀγκώδους συλλαλητηρίου γιὰ τὴ Μακεδονία, μᾶς ὑποχρεώνει νὰ τοποθετηθοῦμε συνολικὰ γιὰ τὰ ἐν λόγῳ ζητήματα.

Καὶ τὰ ζητήματα ποὺ ἀνοίγονται εἶναι πράγματι πολλὰ καὶ εὐρεῖα. Θεωροῦμε, πὼς εἶναι μία καλῆ εὐκαιρία ξεκαθαρίσματός τους ἀπὸ τὴν πλευρά μας, καθὼς ἡ περίοδος ποὺ διανύουμε εἶναι κρίσιμης σημασίας γιὰ τὴν εὐρύτερη περιοχὴ τῶν Βαλκανίων καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου.

Ξεκινώντας ἀπὸ τὸ πρόσφατο συλλαλητήριο, ἂς ποῦμε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πὼς τὸ θεωροῦμε περισσότερο ἐθνικοῦ παρὰ ἐθνικιστικοῦ χαρακτήρα καὶ πὼς ὡς τέτοιο θὰ τὸ προσεγγίσουμε. Πολὺ περισσότερο, δέ, ὅταν εἶναι φανερό, γιὰ ὅσους θέλουν νὰ τὸ δοῦν, πὼς πίσω ἀπὸ τὸν ἐθνικὸ χαρακτήρα ὑποκρύπτονται βαθιές κοινωνικὲς διεργασίες ποὺ σχετίζονται ἄμεσα μὲ τὸν οἰκονομικῆς ὑφῆς ἐξανδραποδισμὸ τῆς τελευταίας δεκαετίας.

Ἔχοντας ἀναφέρει τὸ παραπάνω, δὲν ἀγνοοῦμε πὼς στὸ συλλαλητήριο συμμετεῖχαν – φυσικὰ – ἅπαντες οἱ ἐθνικιστές, ἀλλὰ δὲν ἦταν αὐτοὶ ποὺ ἔδωσαν τὸ «ἐσωτερικὸ χρῶμα» τῆς κινητοποίησης παρὰ μόνον, ἴσως, τὸ ἐπίχρισμά της. Σὲ 300 – 400 χιλιάδες κόσμου (μὲ μία μᾶλλον προσγειωμένη ἐκτίμηση) ἡ παρουσία τους ἦταν μειοψηφικὴ καὶ ἡ ἀνάδειξή τους προῆλθε κυρίως ἀπὸ τὴν προσοχὴ πού, βεβαίως, τοὺς ἔδωσαν οἱ «ἀντίπαλοί» τους ὡς ἀπόπειρα δικῆς τους ἄμυνας.

Γιὰ ἐμᾶς ὑπάρχει μία λεπτὴ ἀλλὰ ὑπαρκτὴ καὶ πολὺ σημαντικὴ διαφορὰ μεταξὺ ἐθνισμοῦ καὶ ἐθνικισμοῦ. Ὁ ἐθνισμὸς συνδέεται μὲ τὴν ὕπαρξη καὶ κυρίως τὴ συνειδητοποίηση πολιτιστικῶν συγγενειῶν, κυρίως γλωσσικῶν, συγγενειῶν «ἔθους» καὶ ἀντιλήψεων γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸν θάνατο, βασικὸ ρόλο στὶς ὁποῖες παίζουν καὶ οἱ θρησκευτικὲς ἢ ἄλλες φιλοσοφικὲς ἀντιλήψεις. Συνδέεται, ἐπίσης καὶ μὲ τὴν ἀντίληψη μιᾶς ἱστορικῆς συνέχειας αὐτῶν τῶν χαρακτηριστικῶν, ποὺ μπορεῖ νὰ εἶναι σὲ μικρότερο ἢ μεγαλύτερο βαθμὸ ὑπαρκτή. Ἀντίθετα, ὁ ἐθνικισμὸς συνδέεται, ἀναγκαία, μὲ τὴν ὕπαρξη μιᾶς κρατικῆς ὀντότητας, ἡ ὁποία ὀργανώνει τὸν πυρήνα καὶ τὴν ἰδεολογικὴ συνοχή της στὴ βάση μίας κυρίαρχης ἐθνότητας – εἴτε ὑπαρκτῆς εἴτε ὑπὸ κατασκευὴ – σὲ ἕναν γεωγραφικὸ χῶρο, προσδοκώντας στὴν μακροημέρευσή της μέσω τῆς ταύτισης τῶν συμφερόντων τῆς ἐξουσίας μὲ τὰ συμφέροντα τῶν μελῶν τῆς ἐθνότητας.

Ὁ ἐθνισμός, λοιπόν, δὲν διαθέτει τὰ ἐπιθετικὰ χαρακτηριστικά τοῦ ἐθνικισμοῦ ποὺ ἐπιθυμεῖ νὰ ἐνσωματώσει διὰ τῆς καταπίεσης ἢ τοῦ πολέμου ἄλλους πληθυσμοὺς μὲ διαφορετικὰ χαρακτηριστικά. Ἀποτελεῖ μία λογικὴ ἱστορικὴ διεργασία ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ συνδέεται ἢ νὰ μὴν συνδέεται καθόλου μὲ μία ὀργανωμένη δομὴ ἐξουσίας.

Οἱ συμμετέχοντες στὸ συλλαλητήριο δὲν ἐπέδειξαν στὴν πλειοψηφία τους τέτοιας μορφῆς ἐπιθετικὰ χαρακτηριστικὰ πρὸς τὸν πληθυσμὸ τῶν Σκοπίων, ἑπομένως ὁ χαρακτηρισμός τους συλλήβδην ὡς «ἐθνικιστῶν» εἶναι πλήρως ἀνεδαφικός.

Κάποιοι θὰ ἀπέρριπταν τὴ διάκριση ποὺ κάνουμε, θεωρώντας πὼς δὲν μπορεῖ νὰ ὑφίσταται τὸ ἕνα δίχως τὸ ἄλλο, ὁ ἐθνικισμὸς δηλαδὴ δίχως τὸν ἐθνισμὸ καὶ τὸ ἀντίστροφο. Ὁ ἐθνισμός, ὅμως, εἶναι πανάρχαια ὑπόθεση. Ἔχει νὰ κάνει μὲ τὰ «νομιζόμενα» καὶ «πρέπει» ἑνὸς τόπου μὲ κυρίαρχο στοιχεῖο φυσικὰ τὴ γλώσσα, ἐπειδὴ ἡ γλώσσα ἀποτελεῖ θεμελιῶδες ἐργαλεῖο τῆς σκέψης καὶ συγχρόνως τρόπο διαμόρφωσής της. Ὁ ἐθνικισμός, ὅμως, ἀφορᾶ τὴ νεωτερικὴ ἐποχὴ στὰ πλαίσια κυρίως τῆς βιομηχανικῆς ἀνάπτυξης καὶ συνδέεται μὲ τὴ διαδικασία διάλυσης τῶν παλιῶν αὐτοκρατοριῶν καὶ τὴ συγκρότηση τῆς ἐξουσίας γύρω ἀπὸ τὸ λεγόμενο ἐθνικὸ ἰδεῶδες. Προσοχή, τὸ ἐθνικὸ ἰδεῶδες, ὅμως, ἐδῶ νοεῖται ὡς μία ἰδεολογικοποιημένη κατασκευὴ καὶ ὄχι ὡς μία βιωμένη κατάσταση ἐθνισμοῦ σὲ συνθῆκες πραγματικῆς ζωῆς.

Ἐδῶ εἶναι σημαντικὸ νὰ σημειώσουμε πὼς καὶ ὁ ἐθνικισμός, ὅταν πρωτοεμφανίστηκε στὸ προσκήνιο, ἦταν ἕνα ἐπαναστατικὸ ρεῦμα ποὺ πρέσβευε τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὴ δεσποτικὴ ἐξουσία εἴτε τῶν αὐτοκρατόρων εἴτε τῶν ἀποικιοκρατῶν. Τὸν 19ο αἰῶνα ἕως τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ, σχεδὸν ὅλες οἱ ἀνερχόμενες ἐξουσιαστικὲς συγκροτήσεις ἦταν ἐθνικιστικές. Ὁπότε τὸ εὐρύτερο γεωπολιτικὸ παιχνίδι παιζόταν γύρω ἀπὸ τὸ πλαίσιο τῆς «αὐτοδιάθεσης τῶν λαῶν». Θέλουμε νὰ ποῦμε πὼς ἐκείνη τὴν ἐποχὴ ὁ ἐθνικισμὸς δὲν εἶχε καθόλου «κακό» ὄνομα. Αὐτὸ ἄρχισε νὰ τὸ ἀποκτᾶ μετὰ τὸ 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο καὶ εἰδικότερα τὰ τελευταία 40 περίπου χρόνια. Ὁ λόγος γι’ αὐτὸ εἶναι ἁπλός. Μεταπολεμικὰ ἄρχισε νὰ συγκροτεῖται βῆμα – βῆμα ἡ σύγχρονη Δυτικὴ αὐτοκρατορία (ΕΕ – ΝΑΤΟ). Ἡ αὐτοκρατορικὴ δόμηση τῆς ἐξουσίας ποὺ προϋποθέτουν οἱ νέοι σχηματισμοὶ εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ ἀνταγωνιστικὴ πρὸς τὸν ἐθνικισμό, ἐφ’ ὅσον αὐτὴ φιλοδοξεῖ νὰ κυριαρχήσει σὲ ἕνα πλῆθος διαφορετικῶν ἐθνοτήτων μὲ ἕναν ἑνιαῖο τρόπο δίχως τὴ «δυσκολία» προσαρμογῆς της στὶς ἐπὶ μέρους πληθυσμιακὲς διαφοροποιήσεις. Ἐπὶ πλέον, ἤδη πρὶν τὸν πόλεμο, μὲ τὴν ἐπικράτηση τῶν μπολσεβίκων στὴ Ρωσσία καὶ τὴν συγκρότηση τῆς 3ης Διεθνοῦς, εἴχαμε τὴ γέννηση ἑνὸς ἄλλου αὐτοκρατορικοῦ ἐπεκτατικοῦ ὁράματος μὲ ὄχημα τὴν δῆθεν «κοινωνικὴ ἀπελευθέρωση», τὸ ὁποῖο, ἐνῶ ἦταν ἐξ ἴσου ἐχθρικὸ πρὸς τὸν ἐθνικισμό, τὸν ἀντιμετώπιζε ὡστόσο ἐργαλειακὰ κατὰ τόπους γιὰ τὴν ἐπίτευξη τῶν δικῶν του σκοπῶν.

Κάπου ἐδῶ θὰ συναντήσουμε ἀργότερα καὶ τὴν κατασκευὴ τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος ὡς μέρους τῆς πολιτικῆς τῆς Κομιντὲρν (Κομμουνιστικὴ Διεθνής) γιὰ τὰ Βαλκάνια, πολιτικὴ ποὺ ἐφάρμοσε τὸ ΚΚΕ σὲ μία προσπάθεια ἀναίρεσης τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν Βαλκανικῶν πολέμων καὶ ἑνοποίησης τῶν Βαλκανίων ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τῶν Σοβιετικῶν. Στὶς μέρες μας, ἡ σύγκρουση αὐτοκρατορίας καὶ ἐθνο-κρατικῶν δομήσεων ἐντείνεται καὶ τὰ πράγματα περιπλέκονται ἀκόμη περισσότερο σὲ κοινωνικὸ ἐπίπεδο, καθὼς ἡ Δυτικὴ αὐτοκρατορία ἐνσωματώνει καὶ χρησιμοποιεῖ στοιχεῖα τοῦ πάλαι ποτὲ ἐπαναστατικοῦ διεθνισμοῦ, γιὰ νὰ ὑποσκάψει τὴ βάση τοῦ ἐθνο-κράτους, θέλοντας πλέον νὰ τὸ ἀπορροφήσει ὁλοκληρωτικὰ στὶς δομές της. Τὸ κράτος δηλαδὴ πρέπει νὰ ἰσχυροποιηθεῖ μὲν ἐφ’ ὅσον θὰ κάνει τὴ δουλειὰ τοῦ αὐτοκρατορικοῦ ἐλεγκτῆ μίας γεωγραφικῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ νὰ χάσει τὰ ἐθνικά του χαρακτηριστικά, ποὺ δημιουργοῦν «περιττές» διαφοροποιήσεις στὰ πλαίσια τῆς αὐτοκρατορίας.

Τὰ λέμε ὅλα αὐτὰ (ἐξ ἀνάγκης κι ἐν συντομίᾳ) γιὰ νὰ ξεκαθαρίσουμε πὼς δὲν ἔχουμε κανένα πρόβλημα μὲ τὸν ἐθνισμὸ τοῦ ὁποιουδήποτε, ἀρκεῖ αὐτὸ νὰ ἐκφράζει μία βιωματικὴ καὶ ὄχι φαντασιακὴ συνθήκη καὶ κυρίως νὰ εἶναι εἰλικρινής, δηλαδὴ νὰ μὴν τροφοδοτεῖται ἀπὸ ἱστορικὰ ψεύδη. Ὄχι κραυγαλέα ἱστορικὰ ψεύδη τουλάχιστον, ὅπως συμβαίνει τώρα μὲ τὴν περίπτωση τῶν Σλαύων τῶν Σκοπίων, γιατί, δυστυχῶς, τὸ σύνολο τῆς Ἱστορικῆς ἀλήθειας καὶ γενικότερα τοῦ παρελθόντος θεωροῦμε πὼς δὲν μποροῦμε νὰ τὸ γνωρίζουμε στὴν πληρότητά του. Εἰλικρίνεια, ἐπίσης, σημαίνει τὸ νὰ δεχόμαστε τὸ σύνολο τῆς ἀλήθειας (σὲ ὅση ἱστορικὴ ἀλήθεια ἔχουμε πρόσβαση) εἴτε μᾶς βολεύει εἴτε ὄχι.

Στὰ πλαίσια ποὺ περιγράφηκαν, λοιπόν, ὁ διεθνισμὸς μεταπολεμικὰ ἄρχισε νὰ κερδίζει ἔδαφος, εἴτε ἦταν ὁ κομμουνιστικὸς διεθνισμός, εἴτε ὁ διεθνισμὸς ἀπὸ τὸν ὁποῖον διεπόταν ἡ ἐξελισσόμενη Εὐρωπαϊκὴ «ὁλοκλήρωση». Μετὰ τὸ 1990, μὲ τὴν ἐπικράτηση μιᾶς τάσης τῶν ὁραμάτων γιὰ παγκόσμια κυριαρχία, ὁ κομμουνιστικὸς διεθνισμός, σταδιακὰ (καὶ ὁλοκληρωτικὰ στὶς μέρες μας) ἐνσωματώθηκε στὸν διεθνισμὸ τῆς παγκοσμιοποίησης. Δὲν χρειάστηκε καὶ πολὺ προσπάθεια γι’ αὐτό· ἄλλωστε καὶ οἱ δύο, ὅπως εἴπαμε προηγουμένως, εἶχαν παρόμοιες λογικὲς μὲ στόχευση τὴν οὐτοπία μίας παγκόσμιας αὐτοκρατορίας. Στὶς μέρες μας εἶναι εὔκολο τὸ νὰ καταφέρεται κάποιος ἐναντίον τοῦ ἐθνικισμοῦ, γιατί πλέον ἔχει τὴν ὁλόπλευρη ἰδεολογικὴ ὑποστήριξη τῆς ἐπικρατούσας τάσης τῆς διεθνοῦς ἐξουσίας. Ὁ διεθνισμός, ὅμως, πλέον, ἔχει ἀποδειχθεῖ χειρότερος τοῦ ἐθνικισμοῦ, γιατί ἔχει εὐρύτερες φιλοδοξίες καὶ ἔχει ἰσχυρότερη ἐμμονὴ στὴν κατασκευὴ πλαστῶν ταυτοτήτων. Κατασκεύασε ἐπὶ 70 χρόνια τὴν ἀνύπαρκτη ταυτότητα τοῦ Σοβιετικοῦ πολίτη καὶ σήμερα κατασκευάζει τὴν ἐξ ἴσου ἀνύπαρκτη ταυτότητα τοῦ Εὐρωπαίου πολίτη. Δὲν εἴμαστε βέβαιοι γιὰ τὸ ποιὸς ἀπὸ τοὺς δυὸ θὰ ἀποδειχθεῖ ὁ χειρότερος ὑπήκοος, ἀλλὰ εἴμαστε σίγουροι πὼς καὶ τὸ σημερινὸ οἰκοδόμημα ἔχει ἡμερομηνία λήξεως ὅπως ἡ ὁποιαδήποτε κατασκευὴ ποὺ δὲν συμβαίνει μὲ ἀβίαστο τρόπο. Πάντως, ὁ ἐντόπιος ἐπαναστατικὸς διεθνισμὸς στὴν οὐσία κλείνει τὸ μάτι, εὐνοῶντας ἀπὸ τὸ δικό του μετερίζι αὐτὴν τὴν ἐξέλιξη.

Οἱ ἐθνικιστές, λοιπόν, βρέθηκαν μὲ τὴν πλάτη στὸν τοῖχο. Ὄχι ὅμως μόνον αὐτοί. Τὸ σύνολο τῶν ἀνθρώπων ποὺ δὲν ἔβλεπαν τὸ λόγο γιὰ νὰ ἀπορρίψουν τὸν ἐθνισμό τους βρέθηκαν ἀπολογούμενοι, βιώνοντας μία ἄνευ προηγουμένου ἐπίθεση ἀνακατασκευῆς στὴ γλώσσα καὶ τὴν ἱστορία τους. Ἱστορία ποὺ μπορεῖ νὰ τὴν ἔμαθαν μερικῶς στρεβλὰ ὑπὸ τὰ κελεύσματα εἴτε τῆς πάλαι ποτὲ «ἐθνικοφροσύνης» εἴτε ἀντίστοιχα τῆς μεταπολεμικῆς «ἀριστεροσύνης», ἀλλὰ ποὺ στὴ γενικότητά της δὲν ἦταν ψεύτικη. Λέμε στὴ «γενικότητα», ἐπειδὴ οἱ λεπτομέρειες ἔχουν τὴ σημασία τους. Ἐπίθεση συγκεκαλυμμένη ἀρχικὰ καὶ ἀπροκάλυπτη στὴ συνέχεια. Θὰ λέγαμε πὼς τὰ τελευταία 20 χρόνια ὁ Ἑλλαδικὸς χῶρος εἰσέρχεται καὶ βιώνει τὰ τελικὰ στάδια τῆς νεωτερικότητας καὶ τοῦ μοντερνισμοῦ τῆς Δύσης καί, ὅπως ὅλες οἱ τάσεις ποὺ τὸν ἐπηρέασαν τὰ τελευταῖα 40 χρόνια, αὐτὸ συνέβη πολὺ γρήγορα, ἀσυνάρτητα καὶ βίαια, ἀλλὰ πάντως μεθοδευμένα. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι πὼς σήμερα ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία ψάχνει σταθερὸ ἔδαφος νὰ πατήσει καὶ δὲν τὸ βρίσκει πουθενά, κάτι ποὺ ἐπιτείνεται φυσικὰ καὶ ἀπὸ τὸν καθημερινὸ οἰκονομικὸ πόλεμο.

Κάποιοι, βεβαίως, θὰ βροῦν – καὶ βρίσκουν – αὐτὸ τὸ ἔδαφος μὲ τὸ νὰ γίνουν περισσότερο ὑποτακτικοὶ ὡς ὑπήκοοι μέσα στὴ «θαλπωρή» μιᾶς κομματικῆς στρούγκας. Κάποιοι ἄλλοι ἀκόμα βρίσκονται σὲ ἀναζήτηση, τὴν ὥρα ποὺ πολλοὶ ἔχουν ἤδη ξεκινήσει τὴν Ὀδύσσειά τους στὸ ἐξωτερικό, ἀφήνοντας πίσω τους ἕνα δυσαναπλήρωτο κενό. Παρασκηνιακὲς πολιτικὲς δυνάμεις περιμένουν τὴν εὐκαιρία τους, καθὼς τὸ «ἄστρο» τῆς «πρώτης φορᾶς ἀριστερά» δύει. Ὑπάρχει, ὡστόσο, αὐτὴν τὴ στιγμή, μία ἀκαθόριστη μέν, εὐδιάκριτη δέ, τάση διάσπαρτων ἀνθρώπων ποὺ ἀναζητᾶ μία περισσότερο βαθιὰ καὶ εἰλικρινῆ σχέση μὲ τὴν ἱστορία καὶ τὸ «εἶναι» τόσο τοῦ ἑαυτοῦ τους ὅσο καὶ αὐτοῦ τοῦ τόπου μὲ ὅλες του τὶς ἀντιφάσεις, μὲ ἄγνωστη, πρὸς τὸ παρόν, κατάληξη. Αὐτὴ ἡ βαθύτερη ζύμωση εἶναι, κατ’ ἀρχήν, ἀπὸ ἐμᾶς καλοδεχούμενη.

Τὰ λέμε αὐτά, γιατί πιστεύουμε πὼς ὅλα τὰ παραπάνω ἔπαιξαν τὸ ρόλο τους στὴ μεγάλη παρουσία κόσμου στὸ συλλαλητήριο τῆς Θεσσαλονίκης. Ἂς τὰ σκεφθοῦν ὅλα αὐτὰ ὅσοι πιπιλᾶνε τὴν καραμέλα τοῦ «ἐθνικιστῆ» καὶ τοῦ «φασίστα», ἐπειδὴ ἔτσι συμφέρει στὴν ἰδεολογική τους τύφλωση καὶ ἂς βάλουν (ἐπὶ τέλους!) ἕναν καθρέφτη ἐνώπιόν τους.

Ἀναρχικὴ συλλογικότητα Πυργῖται

Πηγή: https://anarchypress.wordpress.com

Ὁ πολυτονισμὸς τοῦ κειμένου ἔγινε ἀπὸ ἐμᾶς (Τὸ Ἔνζυμο)

* Ο Nicholas Taleb στὸ βιβλίο του «Μαῦρος Κύκνος» περιγράφει ὡς Μαῦρο Κύκνο ἕνα ἀπρόβλεπτο γεγονὸς τὸ ὁποῖο λόγω τῆς φύσης του εἶναι ἔξω ἀπὸ κάθε δυνατότητα πρόβλεψης, ἀλλὰ οἱ συνέπειές του εἶναι καταλυτικὲς γιὰ τὴν ἐξέλιξη τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖ, ἀναλύει γλαφυρὰ πὼς αὐτὸ ποὺ πραγματικὰ ἔχει σημασία στὴν Ἱστορία εἶναι αὐτὸ ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ προβλεφθεῖ.

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: