Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 1821

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος Τόμας Τζέφερσον, γνωστός γιά τήν ἑλληνομάθειά του καί προσωπικός φίλος τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ, εἶχε ἀνοίξει ἕνα δίαυλο ἐπικοινωνίας, μέσω ἐπιστολῶν, μέ τόν Διδάσκαλον τοῦ Ἑλληνικοῦ Γένους καί τόν συμβουλευόταν γιά πολλά θέματα, ἀφοῦ σέ μία ἐπιστολή του, μεταξύ ἄλλων τοῦ ἔλεγε: « … καί πραγματικά, τίποτε ἄλλο παρά ἡ βασική ἀρχή τῆς κυβέρνησής μας νά μή μπλεκόμαστε στίς ἔριδες τῆς Εὐρώπης δέν θά μποροῦσε ν’ ἀναχαιτίση τήν φιλελεύθερη νεολαία μας ἀπό τό νά συμμετάσχη μέ κάποιο τρόπο στόν ἱερό σας ἀγῶνα…».

ΕΙΝΑΙ ἀλήθεια, ὅτι ἕνα Ἔθνος σάν τήν Ἀμερική δέν ἔχει ζωή πολλῶν ἐτῶν. Μόλις καί μετά βίας μποροῦμε νά ἀριθμήσουμε 237 ἔτη ἀπό τήν ἡμέρα κατά τήν ὁποίαν οἱ ΗΠΑ διεκήρυξαν τήν Ἀνεξαρτησίαν τους (4 Ἰουλίου 1776).

Τυχοδιῶκτες στήν συντριπτική τους πλειοψηφία, δέν ἔχασαν καιρό. Χρόνο τό χρόνο ἐδημιούργησαν ἕνα κράτος ἰσχυρό, βασισμένο στήν ἀρχαιοελληνική ἀρχιτεκτονική δομή. Πολλά κτήρια τῆς Ἀμερικῆς (Λευκός Οἶκος, Καπιτώλιο κλπ.) ἔχουν οἰκοδομηθῆ καί εἰκονογραφηθῆ μέ βάση τά ἀρχαιοελληνικά πρότυπα, ἐνῶ τό ἱπποδάμειον σύστημα ἔχει χαράξει τίς πόλεις των μέ βάση τούς ὑπολογισμούς τοῦ μεγάλου πολεοδόμου τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος Ἱπποδάμου.

Ἀλλά καί στά Γράμματα, ὅπως καί στίς Τέχνες, οἱ Ἀμερικανοί τήν Ἑλληνική Ἀρχαιότητα ἐμιμήθησαν. Ὁ περίφημος Ἀμερικανός συγγραφέας καί ποιητής Ἔντγκαρ Ἄλαν Πόε, φλογερός φιλέλλην καί δραματουργός, σέ ὅλα σχεδόν τά ἔργα του μιμεῖται τούς ἀρχαίους Ἕλληνες τραγικούς, ἐνῶ οἱ κεντρικοί ἥρωες τῶν δραματικῶν του ἔργων ἀντλοῦν τήν ἐπιχειρηματολογίαν των ἀπό τούς ἥρωες τῶν ἀρχαιοελληνικῶν τραγωδιῶν. Δέν εἶναι τυχαῖο τό γεγονός, ὅτι ὁ διάσημος Ἀμερικανός σκηνοθέτης Ἄλφρεντ Χίτσκοκ, ὅλα τά «γκρᾶν-γκινιόλ» κινηματογραφικά του ἔργα «ἔσταζαν αἷμα» ὡς μία κακόγουστη ἀπομίμηση τῶν ἔργων τοῦ Πόε, ἄν θυμηθοῦμε – γιά παράδειγμα – τό ἀρθρωτό ἔργο : «Τό κοράκι», κλπ.

Ἀκόμη καί ἡ ἀγγλική γλώσσα, πού χρησιμοποιοῦν οἱ Ἀμερικανοί, κατά 90% ἔχει ἑλληνική προέλευση, ἐνῶ εἶναι γνωστόν ὅτι, σύμφωνα μέ δηλώσεις Ἀμερικανῶν πρεσβευτῶν στήν Ἑλλάδα, οἱ Ἀμερικανοί παρ’ ὀλίγον νά ὡμιλοῦσαν σήμερον τήν Ἑλληνικήν ὡς ἐπίσημον γλώσσα των, ἐάν σέ μία συνεδρίασίν των δέν ὑπερτεροῦσε μόνον κατά μίαν ψῆφον ἡ ἀγγλική!

Ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος Τόμας Τζέφερσον, γνωστός γιά τήν ἑλληνομάθειάν του καί προσωπικός φίλος τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ, εἶχε ἀνοίξει ἕνα δίαυλον ἐπικοινωνίας, μέσω ἐπιστολῶν, μέ τόν Διδάσκαλον τοῦ Ἑλληνικοῦ Γένους καί τόν συνεβουλεύετο γιά πολλά θέματα, ἀφοῦ σέ μία ἐπιστολή του, μεταξύ ἄλλων τοῦ ἔλεγε:

« … καί πραγματικά, τίποτε ἄλλο παρά ἡ βασική ἀρχή τῆς κυβέρνησής μας νά μή μπλεκόμαστε στίς ἔριδες τῆς Εὐρώπης δέν θά μποροῦσε ν’ ἀναχαιτίση τήν φιλελεύθερη νεολαία μας ἀπό τό νά συμμετάσχη μέ κάποιο τρόπο στόν ἱερό σας ἀγῶνα…».

Οἱ πρῶτοι Ἕλληνες στήν Ἀμερική καί ὁ Ἀγῶνας

Τό βέβαιον εἶναι, ὅτι οἱ πρῶτοι Ἕλληνες ἔφθασαν στήν Ἀμερική πολύ πρίν τήν Ἑλληνική Ἐπανάσταση, τόσο σέ λιγοστούς πρώϊμους ἀποδήμους, ὅσο καί σέ νησιῶτες ναυτικούς, πού ἔφθαναν στόν νέο κόσμο, πού εἶχε υἱοθετήσει τόν ἀρχαῖο ἑλληνικό πολιτισμό καί ἀποτελοῦσε τήν νέα κοιτίδα ἐλευθερίας τοῦ πολίτου. Οἱ Ἕλληνες αὐτοί, μή δυνάμενοι νά ἀντέξουν τήν σκλαβιά τῶν Τούρκων, πήγαιναν στήν Ἀμερική, πού ἤδη εἶχε ἀρχίσει νά «φλογίζεται» ἀπό τό φιλελληνικό πάθος, ἰδίως μετά τήν ἐξέγερσι τῶν Ἑλλήνων ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν.

Τό γεγονός τοῦτο μᾶς τό μαρτυρεῖ μία σειρά ἄρθρων τοῦ Edward Mead Earl στό ἱστορικό περιοδικό “American Historical Rewiew”, τόν Ὀκτώβριο τοῦ 1927 μέ Ἰούλιο τοῦ 1928, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει, μεταξύ ἄλλων, καί τά ἑξῆς:

«Ὅταν οἱ ΄Ἕλληνες τοῦ Μωρέα ξεσηκώθηκαν τό 1821 νά ρίξουν τήν ὀθωμανική αὐτοκρατορία τεσσάρων αἰώνων, ὁ σκοπός τους ἀμέσως προσήλκυσε τήν συμπάθεια τῶν Ἀμερικανῶν. Μέ πρόσφατες μνῆμες τῆς δικῆς τους ἐπαναστάσεως, ὁ ἀγών δέν ἦτο ξένος μέ τό δικό τους πεπρωμένο… Ὁ κλῆρος σοκαρίστηκε μέ τήν ἐκτέλεση τοῦ Πατριάρχου Γρηγορίου τήν πασχαλινή Κυριακή τοῦ 1821 καί τόν διασυρμό τοῦ πτώματός του στούς δρόμους τῆς Κωνσταντινουπόλεως…».

Ὁ ἴδιος ἱστορικός, σέ ἄλλο ἄρθρο του, ἀναφέρει ὅτι:

«Ἡ ἀμερικανική κοινή γνώμη ἐφρικίασε γιά ἄλλη μία φορᾶ ἀπό τό ἔγκλημα τῶν Τούρκων στήν Χίο, ὅπου τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1822 ἔσφαξαν 32.000 Ἕλληνες, ἐνῶ πολλές χιλιάδες ἄλλοι, κυρίως γυναικόπαιδα, ἐπωλήθησαν σέ σκλαβοπάζαρα τῆς Ἀνατολῆς».

Καί δέν ἦταν μόνον ὁ περίφημος ζωγράφος Ντελακρουά, πού ἀπεθανάτισε τήν παραπάνω φρικιαστική σκηνή σέ ἕνα μοναδικό γιά τήν ἐποχή ἐκείνη ἔργο του, ἀλλά καί ὁ δικός μας Διονύσιος Σολωμός, ὁ ὁποῖος, βλέποντας τήν ἀμερικανική συμπαράσταση ἀπέναντι τῶν δεινοπαθούντων Ἑλλήνων, θέλησε νά γράψη μέ συγκίνηση:

« Γκαρδιακά ἐχαροποιήθη

καί τοῦ Βάσιγκτων ἡ γῆ

καί τά σίδερα ἐνθυμήθη

πού τήν ἔδεναν κι αὐτή».

Τό περιοδικό «Οἰκονομικός Ταχυδρόμος», σ’ ἕνα ἄρθρο του γιά τόν ἀμερικανικό φιλελληνισμό τοῦ 1821, πού ἐδημοσίευσε τήν 21ην Μαρτίου 1996, ὁ Ἄρης Παπαδόπουλος, ἐπισημαίνει τό γεγονός ὅτι, ὁμολογουμένως, ἦταν πολλαπλή καί ἐνθουσιώδης ἡ συμπαράστασις τῶν Ἀμερικανῶν στήν ἐθνική μας ἐπανάσταση, μολονότι ἡ Κυβέρνησις καί τό Κογκρέσο τῶν ΗΠΑ ἐδίστασαν νά ἐκδηλωθοῦν ἐπισήμως, λόγω τοῦ γνωστοῦ «δόγματος Μονρόε», μέ τήν τάση ἀπομονωτισμοῦ πού ἐπικρατοῦσε, ἀλλά καί τό ἀνθηρό ἐμπόριο μέ τήν Τουρκία. «Ὕμνος ὅμως ἀξίζει σέ ἐκείνους τούς ἁπλούς Ἀμερικανούς πού ντύθηκαν τή φουστανέλα κι ἅρπαξαν τό καρυοφύλλι κυνηγώντας τούς Τούρκους» !

Φιλελληνισμός ἀπ’ ἄκρου σ’ ἄκρον

Συνεχίζει, ὅμως, ὁ ὡς ἄνω ἀρθρογράφος-ἱστορικός:

«ΜΕ τήν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καί μόλις ἄρχισαν νά γίνωνται γνωστές οἱ τουρκικές θηριωδίες, ἕνας «αὐθόρμητος» φιλελληνισμός κατέλαβε τή γνωστή τότε Ἀμερική ἀπ’ ἄκρου σ’ ἄκρον, ἐνῶ οἱ ξεσηκωμένοι Ἕλληνες ἄρχιζαν νά τρέφουν ἐλπίδες ὅτι ἡ Οὐάσιγκτον θά τή βοηθοῦσε ἀμέσως καί μάλιστα γενναιόδωρα. Τά φλογερά μηνύματα τοῦ Μονρόε καί ἄλλων πολιτικῶν δέν μετουσιώθηκαν ποτέ σέ πράξη. Ὁ φιλελληνισμός φούντωσε μονάχα ἔμπρακτα σέ ἁπλούς ἀνθρώπους, πού ἀνταποκρίθηκαν σέ ἐράνους γιά τήν ἐνίσχυση τοῦ ἑλληνικοῦ ἀγῶνα καί ἄρχισαν νά ἐμφανίζονται οἱ πρῶτες ἐθελοντικές παρουσίες τῶν Ἀμερικανῶν στά σώματα τῶν ὁπλαρχηγῶν.

Ο George Jarvis ὑπῆρξε ἀπό τούς πρώτους πού ἑνώθηκαν μέ τούς ξεσηκωμένους Ἕλληνες. Νεοϋορκέζος ὁ ἴδιος, ἡγήθηκε μικροῦ σώματος φιλελλήνων πού ἔσπευσαν σέ βοήθεια καί ἀναδείχθηκε σέ ὑποστράτηγο τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων. Πέθανε στό Ἄργος στίς 11 Αὐγούστου 1828».

Στήν συνέχεια, ἀφοῦ ὁ ἐν λόγῳ ἱστορικός ὁμιλεῖ γιά τήν ἐθνική μας κατάρα, τήν διχόνοια, πού ἐκλόνισε γιά ἕνα διάστημα τό 1823 τήν ἀμερικανική ὑποστήριξη στόν ἑλληνικό ἀγῶνα, ἦλθε ἡ αὐτοθυσία τοῦ λόρδου Βύρωνα γιά νά στείλη καινούργια μηνύματα καί τό φιλελληνικό κύμα νά ἀναπτερωθῆ:

«Τότε ἐμφανίζεται κι ἄλλος μεγάλος λάτρης τῆς Ἑλλάδος, ὁ καθηγητής ἑλληνικῆς λογοτεχνίας στή Βοστώνη Edward Everret, πού εἶχε ἐπισκεφθεῖ τήν Ἑλλάδα τό 1819 μαζί μέ τόν στρατηγό Theodore Lyman. Μ’ ἕνα ἄρθρο του, πού δημοσιεύθηκε τόν ἴδιο χρόνο, 1823, στό “North American Rewiew”, ὁ ἑλληνολάτρης καθηγητής δηλώνει ὅτι «οἱ Ἕλληνες ἔχουν κάθε δικαίωμα στήν ἀνεξαρτησία τους». Ἔτσι, ἡ συμπάθεια τῆς ἀμερικανικῆς κοινῆς γνώμης γιά τούς Ἕλληνες δυναμώνει πάλι καί ὁ Ἔβερετ γίνεται γραμματέας τῆς «Ἐπιτροπῆς τῶν Φιλελλήνων τῆς Βοστώνης», πού ἔμελλε νά παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στή διατήρηση τοῦ φιλελληνισμοῦ. Μέ ἔξοδα αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, τό 1824 πῆγε στήν Ἑλλάδα ὁ Jonathan Miler ἀπό τό Βερμόντ κι ἔγινε γρήγορα συνταγματάρχης τοῦ ἀγῶνα. Μάλιστα, ἐπειδή ἦταν αὐτόπτης μάρτυρας στό Μεσολόγγι, μπόρεσε καί περιέγραψε τήν ἡρωϊκή ἔξοδο τῶν ἀποκλεισμένων σέ γράμμα του πρός τόν Ἔβερετ» !..

Ἐνδεικτική ἡ ἀρθρογραφία τῆς ἐφημερίδος τῆς Νέας Ὑόρκης “New York Commercial Advertiser”, ἡ ὁποία τήν 6ην Ἰανουαρίου 1824 γράφει:

«Δέν μποροῦμε νά ἀπαριθμήσουμε τίς πολυάριθμες συγκεντρώσεις πού γίνονται σέ κάθε γωνιά τῆς χώρας μέ σκοπό τήν συγκέντρωση βοηθείας γιά τόν ἑλληνικό σκοπό. Εἶναι προτιμώτερο νά ἀναφέρωμε ὅτι τό αἴσθημα εἶναι παγκόσμιο. Συγκεντρώσεις ὀργανώνονται σέ κάθε χωριό καί οἱ ὑπάλληλοι μαζεύουν χρήματα γιά τό ταμεῖο ὑποστηρίξεως (πρός τήν Ἑλλάδα) ».

Κoντολογίς τό φιλελληνικό κύμα ἐγιγαντώνετο καί παρέσυρε τούς πάντες, ὥστε νά βοηθήσουν πρός τόν «κοινό σκοπό». Στίς ἐκκλησίες κηρύγματα ὑπέρ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, στά θέατρα εἰδικές παραστάσεις γιά οἰκονομική ἐνίσχυση τοῦ Ἀγῶνος, ἀκόμη καί οἱ μαθητές τῶν σχολείων προσέφεραν τό ὑστέρημά τους γιά τήν Μεγάλη Ὑπόθεση, ἐνῶ τό 1824 οἱ ἀμερικανικές ἑταιρεῖες ἔστελναν στήν ἐπαναστατημένη Ἑλλάδα σπαθιά, τουφέκια, πιστόλες, μικρά κανόνια καί ἰατρικά ἐφόδια!

Πολλοί Ἀμερικανοί ἐπολέμησαν στό πλευρό τῆς Ἑλλάδος, ὅπως γιά παράδειγμα ὁ George Wilson καί ὁ Ρόντ Ἄϊλαντ, ὁ James Williams ἀπό τήν Βαλτιμόρη, ὁ Captain John M. Alen στενός φίλος τοῦ στρατηγοῦ Λαφαγέτ, ὁ William T. Washington ἀπό τήν Οὐάσιγκτων καί ἄλλοι.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

«Ἡ Πολιτεία τῆς Νοτίου Καρολίνας χαιρετίζει μέ μεγάλο ἐνδιαφέρον τόν εὐγενικό καί πατριωτικό ἀγνα τῶν συγχρόνων Ἑλλήνων νά σωθοῦν ἀπό τό πέλμα τῶν ἀπίστων καί βαρβάρων στήν ἱερή γῆ τοῦ Λεωνίδα καί τοῦ Σωκράτους, καί θά χαιρετίσουμε μέ εὐχαρίστηση τήν ἀναγνώριση τῆς Ἑλλάδος ἀπό τήν ἀμερικανική κυβέρνηση». (Ψήφισμα τοῦ Δεκεμβρίου 1823 ἀπό τήν Γερουσία τῆς Νοτίου Καρολίνας μέ εἰσηγητή τόν γερουσιαστή Robert Y. Hayne).

Τό Κογκρέσο κινεῖται, ἀλλά …

Τό παλλαϊκό κύμα συμπαραστάσεως ὑπέρ τῶν Ἑλλήνων δέν μποροῦσε νά ἀφήση ἀνεπηρέαστο καί τό ἀμερικανικό Κογκρέσο, τό ὁποῖο μέ διάφορα νομοσχέδια καλοῦσε τήν κυβέρνηση νά βοηθήση τήν Ἑλλάδα. Στόν ἴδιο ρυθμό κινοῦνται καί οἱ προεδρικές δηλώσεις τοῦ Τζέϊμς Μονρόε, ὅπως τουλάχιστον διαπιστώνουμε στά «δυνατά λόγια» της 31ης Δεκεμβρίου 1822, τῆς 2ας Δεκεμβρίου 1823 καί τῆς 7ης Δεκεμβρίου 1824, ἐνῶ τό ἴδιο πράττει καί ὁ ἑπόμενος Πρόεδρος τῶν ΗΠΑ, ὁ Τζῶν Κουίνσι Ἄνταμς (ὑπουργός Ἐξωτερικῶν ἐπί προεδρίας Μονρόε) ἔστω καί ἄν ἡ κυβέρνησις ὀλιγωροῦσε νά ἀνταποκριθῆ θετικά ὑπέρ τῶν Ἑλλήνων.

Ἄς δοῦμε, ὅμως, ἕνα ψήφισμα τοῦ Δεκεμβρίου 1823 ἀπό τήν Γερουσία τῆς Νοτίου Καρολίνας μέ εἰσηγητή τόν γερουσιαστή Robert Y. Hayne:

«Ἡ Πολιτεία τῆς Νοτίου Καρολίνας χαιρετίζει μέ μεγάλο ἐνδιαφέρον τόν εὐγενικό καί πατριωτικό ἀγῶνα τῶν συγχρόνων Ἑλλήνων νά σωθοῦν ἀπό τό πέλμα τῶν ἀπίστων καί βαρβάρων στήν ἱερή γῆ τοῦ Λεωνίδα καί τοῦ Σωκράτους, καί θά χαιρετίσουμε μέ εὐχαρίστηση τήν ἀναγνώριση τῆς Ἑλλάδος ἀπό τήν ἀμερικανική κυβέρνηση».

Περιττόν νά ποῦμε ὅτι, στό ἴδιο πνεῦμα κινήθηκαν πολλοί ἄλλοι σπουδαῖοι Ἀμερικανοί φιλέλληνες, ἀπό τήν Μασαχουσέτη μέχρι τήν Λουϊζιάνα, ἐνῶ ἕνα κονδύλι 50.000 δολλαρίων, πού ἔφερε τήν ὑπογραφή τοῦ ὑπουργοῦ Ἐμπορίου Edwards Livingston, ἔφθανε στήν Ἑλλάδα.

Ὡστόσο, παρά τό γεγονός ὅτι ἡ Οὐάσιγκτων ἔδειχνε μία διστακτικότητα νά ἀναγνωρίση ἐπίσημα τόν Ἑλληνικόν Ἀγῶνα, λόγω ὡρισμένων συμφερόντων, πού εἶχαν στό ἐμπόριο μέ τήν Τουρκία κάποιοι ἐπιχειρηματίες, πού ἐπηρέαζαν τήν ἀμερικανική κυβέρνηση καί, παρά τό γεγονός ὅτι εἶχαν δεχθῆ τόν Ἕλληνα διπλωμάτη καί λόγιο Ἀλέξανδρο Ρίζο Ραγκαβή, ἔπρεπε νά ἔλθη τό 1867 ὥστε νά διορίσουν τόν δικό τους πρεσβευτή στήν Ἑλλάδα.

Ὡστόσο, ὅμως, ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος Μονρόε, βλέποντας καί τίς ἰσχυρές πιέσεις τῶν φιλελλήνων Ἀμερικανῶν, δέν θά διστάση νά δηλώση τόν Δεκέμβριο τοῦ 1824 τά ἑξῆς:

«Ἡ μνεία τῆς Ἑλλάδος γεμίζει τήν ἀτμόσφαιρα μέ τά ὑψηλότερα συναισθήματα καί τήν καρδιά μας μέ ὅ,τι εὐγενέστερο ὑπάρχει στήν φύση μας. Ἀνώτερη ἐπιδεξιότητα καί λεπτότητα στίς τέχνες, ἡρωϊκή ἀνδρεία στίς μάχες, ἀλτρουϊστικός πατριωτισμός, ἐνθουσιώδης ζῆλος καί ἀφοσίωση στήν ἰδέα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, ὅλα αὐτά ἔρχονται στό νοῦ ὅταν θυμόμαστε τήν ἀρχαία Ἑλλάδα. Ἦταν φυσικό λοιπόν, ἡ ἐπανεμφάνιση κάτω ἀπό τόν ἀρχικό του χαρακτήρα, τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, πού μάχεται τώρα γιά τήν ἐλευθερία του, νά προκαλέση τό ζωηρό ἐνδιαφέρον καί τήν συμπάθεια τῶν ΗΠΑ ἀπό τήν μία ἄκρη στήν ἄλλη. Ἐλπίζουμε καί εὐχόμαστε θερμά νά ἀνακτήση ὁ λαός αὐτός τήν ἀνεξαρτησία του καί νά πάρη ξανά τήν θέση του, ὡς ἴσος μεταξύ τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς».

Μετά τόν λόγο αὐτό, πού εἶχε ἐπαναληφθῆ καί στά προηγούμενα χρόνια, ὁ βουλευτής τῆς Μασαχουσέτης Henry W. Dwight ὑπέβαλε νομοσχέδιο στό Κογκρέσο, ὑπογεγραμμένο ἀπό τούς William Thorton, Walter Jonew καί 138 διακεκριμένους ἄνδρες (!!) τῆς Οὐάσιγκτων (πού δέν εἶχαν δικό τους ἀντιπρόσωπο στήν Βουλή) γιά νά ψηφισθῆ εἰδικό κονδύλι δυό μέ τρία ἑκατομμύρια δολλάρια ὑπέρ τῶν Ἑλλήνων, ὅσο κι ἄν αὐτό τό νομοσχέδιο δέν μπόρεσε τελικῶς νά ψηφισθῆ.

Ὁ ρόλος τοῦ Τύπου

Μή λησμονήσουμε νά ἐξάρουμε καί τόν θετικότατο ρόλο τοῦ Τύπου στίς ΗΠΑ ὑπέρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἀγῶνος, ἀλλά καί τήν μεγάλη συμπάθεια τῶν Ἀμερικανῶν δημοσιογράφων, πού ἔτρεφαν γιά τούς δοκιμαζόμενους Ἕλληνες.

Χαρακτηριστικά μόνον νά ἀναφέρουμε, ὅτι τήν ἄνοιξη τοῦ 1824, κατόπιν δημοσίας παροτρύνσεως τῶν ἀμερικανικῶν ΜΜΕ, πολλοί ἔνθερμοι ἐθελοντές νέοι ἐντάχθηκαν στό πλευρό τῶν Ἑλλήνων πολεμιστῶν, ὅπως, γιά παράδειγμα, ὁ ἰατρός Samuel Gridley Hoewe (1801-1867). Ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἔμεινε ἕξι ὁλόκληρα χρόνια ὡς χειρουργός, μέ τόν βαθμό τοῦ στρατηγοῦ, δίπλα στούς Ἕλληνες Ἀγωνιστές, γιά νά ἐπιστρέψη στήν Ἀμερική τό 1866. Ἀκούγοντας, ὅμως, τό φιλελεύθερο φύσημα τοῦ ἀέρος τῆς Κρητικῆς ἐπαναστάσεως, καί συγκινημένος ἀπό τόν γενικό ξεσηκωμό τῆς Κρήτης, ἐπανῆλθε στήν Ἑλλάδα γιά νά πεθάνη «στήν ὑπηρεσία πάντα τῶν Ἑλλήνων»!!

Ἀκόμη καί Ἀμερικανοί ἱεραπόστολοι, πού περιώδευαν στήν Ὀθωμανική Αὐτοκρατορία, ἔσωζαν ὀρφανά Ἑλληνόπουλα ἀπό τούς Τούρκους, στέλνοντάς τα στήν Ἀμερική, γιά νά δημιουργηθῆ ἡ πρώτη ρίζα τοῦ Ἑλληνισμοῦ στό Νέο Κόσμο, ἐνῶ οἱ ἴδιοι ἐμάθαιναν ἑλληνικά γιά νά διεισδύσουν καλύτερα στόν ρόλο τῆς Χριστιανοσύνης, μέ τήν ἵδρυση τυπογραφείου στήν Μάλτα, ὅπου τυπώθηκαν καί διενεμήθησαν 350.000 τόμοι τῆς Βίβλου εἰς τήν ἑλληνική γλώσσα, κατά τήν χρονικήν περίοδον 1822-1823!..

Μή λησμονήσουμε νά ποῦμε ἐδῶ, ὅτι τά Ἑλληνόπουλα, πού ἔστελναν οἱ ἀμερικανοί ἱεραπόστολοι στήν Ἀμερική, ἔγιναν ἀργότερα ἀξιωματικοί τοῦ ἀμερικανικοῦ στρατοῦ καί ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν βρέθηκαν στή δίνη τοῦ ἐμφυλίου πολέμου μεταξύ Βορείων καί Νοτίων. Ἀνάμεσά τους ὁ Γιῶργος Μουσάλας Καλβοκορέσης, πού ἀναδείχθηκε στό ἀμερικανικό πολεμικό, ὁ Φώτιος Καβασάλης (Φίσκ) καί ὁ Γιῶργος Σιριάνης ἤ Σίριαν καί, ἐνδεχομένως, ἄλλοι.

Βεβαίως, ἄν ἀνατρέξωμε στόν κατάλογο τῶν ἐνθέρμων φιλελλήνων Ἀμερικανῶν, θά βροῦμε πάρα πολλούς, μεταξύ τῶν ὁποίων ὁ πρέσβης στό Παρίσι Albert Gallatin, πού συμφωνοῦσε ἀπόλυτα μέ τίς θέσεις τοῦ μαρκησίου Λαφαγιέτ καί μέ ἐπιστολές του πρός τούς Ἀμερικανούς ἐπισήμους ζητοῦσε νά βοηθήσουν τούς Ἕλληνες, ὁ πρέσβης στό Λονδίνο Richard Rush, ὁ ὁποῖος, σέ συνεννόηση μέ τόν Ἕλληνα ἐκπρόσωπο στό Λονδίνο Ἀνδρέα Λουριώτη, μετεβίβασε ἐπιστολή τοῦ τελευταίου πρός τόν Ἀμερικανό ὑπουργό τῶν Ἐξωτερικῶν Ἄνταμς, πού ἔγινε καί θέμα συσκέψεως ὑπουργικοῦ συμβουλίου στίς 15 Αὐγούστου 1823, μέ ἀποτέλεσμα νά γίνη ἀρχικά δεκτό τό αἴτημα βοηθείας πρός τούς Ἕλληνες, ἐνῶ δέν λησμονεῖται ὁ μεγάλος Ἀμερικανός φιλέλλην καί βουλευτής στό Κογκρέσο ἀπό τήν Μασαχουσέτη Daniel Webster, πού ἐκφωνοῦσε συνεχῶς πύρινους λόγους ὑπέρ τῶν Ἑλλήνων.

Ἀξίζει νά παρακολουθήσωμε ἕνα ἀπόσπασμα λόγου τοῦ Γουέμπστερ, ἔτσι ὅπως περιγράφεται μέσα στό βιβλίο τοῦ Μπάμπη Μαλαφούρη γιά τόν ρόλο τῆς Ἀμερικῆς στήν Ἑλληνική Ἐπανάσταση:

«Ἔχω ὑπόψη μου τήν σημερινή καί ὄχι τήν ἀρχαία, τήν ζωντανή καί ὄχι τήν πεθαμένη Ἑλλάδα. Ὄχι ὅπως ὑπάρχει στήν ἱστορία, νικήτρια τοῦ χρόνου, τῆς τυραννίας καί τῆς ἀμάθειας, ἀλλά τήν Ἑλλάδα ὅπως εἶναι τώρα, ἔτσι ὅπως ἀγωνίζεται ἐναντίον τρομακτικῶν δυσκολιῶν καί ἀριθμητικῶς μεγαλυτέρων δυνάμεων, τήν Ἑλλάδα πού μάχεται γιά τήν ὕπαρξή της καί τά κοινά προνόμια τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ».

« Σπίτια σας, ἄν τολμᾶτε !.. »

Ἐκεῖνο, ὅμως, πού θά συγκινήση τόν ἀναγνώστη αὐτοῦ τοῦ βιβλίου, εἶναι ὁ ἔνθερμος λόγος καί τά ἐπιχειρήματα πού προέβαλε ὁ ρήτωρ Henry Clay, ἀπό τό Κεντάκυ, ὁ ὁποῖος, γιά νά ὑποστηρίζη τόν Ἀγῶνα τῶν Ἑλλήνων, ἔλεγε βροντοφωνάζοντας τά ἑξῆς:

«Πηγαίνετε σπίτια σας, ἄν τολμᾶτε! Πηγαίνετε πίσω, ἄν μπορεῖτε, στούς ψηφοφόρους σας καί πεῖτε τους ὅτι ψηφίσατε (σ.σ. ἐναντίον τοῦ προτεινομένου σχεδίου γιά βοήθεια στήν Ἑλλάδα). Ἀντικροῦστε, ἄν μπορεῖτε, τήν συγκλονισμένη ὄψη ἐκείνων, πού σας ἔστειλαν ἐδῶ καί πεῖτε τους, ὅτι φοβηθήκατε νά διακηρύξετε τά αἰσθήματά σας. Ὅτι δέν μπορεῖτε νά πεῖτε μέ ποιό τρόπο, ἀλλά ὅτι κάποιος ἄγνωστος τρόπος, κάποιος ἀπερίγραπτος φόβος, κάποιος ἀπροσδιόριστος κίνδυνος σᾶς σταμάτησε. Ὅτι ὁράματα ἀπό χατζάρια καί στέμματα ἀπό ἡμισελήνους ἄστραψαν μπροστά σας καί σᾶς πανικόβαλαν. Καί ὅτι καταπνίξατε ὅλα τά εὐγενῆ αἰσθήματα πού προέρχονται ἀπό τήν θρησκεία, ἐλευθερία, ἐθνική ἀνεξαρτησία καί τόν ἀνθρωπισμό» !!… (Ντέϊβιντ Ρόμπινσον: «American in Greece: A tradional Policy»).

ΔΕΝ χρειάζονται, νομίζομε, κι ἄλλα στοιχεῖα γιά νά ἀποδειχθῆ ὁ ὑπέρμετρος καί μέχρι ὑπερβολῆς φιλελληνισμός τῶν Ἀμερικανῶν, πού, ὡς λαός, ἔδωσε τά πάντα γιά τήν Ἐθνική μας Ἀνεξαρτησία. Ἕνας Ἀγῶνας πού δοκιμάσθηκε πολύ, μέ ἐμφύλιες διαμάχες καί σπαραγμούς, γιά νά κάμψη γιά λίγο τόν ἀμερικανικό ἐνθουσιασμό, μέχρι τήν ὥρα πού ὁ γερο–Θοδωρής Κολοκοτρώνης, μέ ἐπιστολή του τόν Δεκέμβριο τοῦ 1826, ἔκανε ἔκκληση γιά βοήθεια!..

Ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας, πρῶτος Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος, μέ ἔγγραφό του στόν τότε Πρόεδρο Τζῶν Κουίνσι Ἄνταμς, διαβιβάζει, μέσω τῆς Γ΄ Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Τροιζῆνος, τήν εὐγνωμοσύνη του πρός τήν Ἀμερική, ἐνῶ τήν ἐπιστολή αὐτή ὁ Πρόεδρος Ἄνταμς τήν διαβάζει στό ἐτήσιο διάγγελμά του στό Κογκρέσο στίς 4 Δεκεμβρίου 1827. Καί ὄχι μόνον…

Διαβάζοντας κανείς τό περιοδικό «Ἡ Φωνή τῆς Προόδου» (Μάϊος 1980), θά δή ὅτι, στά πανεπιστήμια καί τά κολλέγια, ὅλοι σχεδόν οἱ φοιτητές μετεῖχαν στήν φιλελληνική κίνηση μέ ὅλη τήν νεανική τους φλόγα. Οἱ ἐπιτροπές πλήθαιναν, οἱ ἐθελοντικές προσφορές ἐδίδοντο ἐλεύθερα στίς ὁμαδικές συγκεντρώσεις καί τίς διαδηλώσεις ὑπέρ τῶν ἐπαναστατημένων Ἑλλήνων. Ρήτορες ὑπεγράμμιζαν μέ περισσήν εὐγλωττίαν τήν συμπάθειά των εἰς τούς Ἕλληνες. Φυλλάδια καί ἄρθρα ἐπλήθαιναν στά πιεστήρια. Οἱ φοιτητές τοῦ Γαίηλ ἔδωσαν 500 δολλάρια, καί ἀπό τήν μακρινή Γεωργία καί τό Κεντάκυ οἱ ἐθελοντικές προσφορές ξεπερνοῦσαν κάθε προηγούμενο. Σέ δημόσια γεύματα ἤ προπόσεις παρομοίαζαν τήν Ἑλληνική Ἐπανάσταση μέ τόν Ἀμερικανικό Πόλεμο Ἀνεξαρτησίας, 50 χρόνια πρίν: Στά 1775 ὁ Οὐάσιγκτων, στά 1821 ὁ Ὑψηλάντης!

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

«Στό τέλος τοῦ 1824 ἡ φιλελληνική κίνησις στήν Ἀμερική εἶχε ἀποφέρει ἕνα συνολικό ποσό 40.000 δολλαρίων ἀπό εἰσφορές σέ χρῆμα. Τό ποσό αὐτό στάλθηκε στόν Ἀμερικανό Πρεσβευτή στό Λονδίνο Ρίτσαρτ Ρᾶς, ὁ ὁποῖος τό παρέδωσε ἐπισήμως στούς ἐκεῖ ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τό στρατιωτικό ὑλικό καί τά ἐφόδια πού ἀγοράστηκαν ἀπό τά χρήματα αὐτά, ἔφθασαν τελικά στήν Ἑλλάδα. Ἀργότερα καί ἄλλα χρήματα θά συγκεντρώνονταν στήν Ἀμερική γιά νά βοηθήσουν τόν ἑλληνικό ἀγνα…»

Ἀλλά καί οἱ Ἀμερικανοί φιλέλληνες ποιητές ἀφιέρωσαν τήν λύρα τους στήν ἑλληνική ὑπόθεση: Ὁ Οὐίλλιαμ Μπράϊαν ἔγραψε ἀρκετά ποιήματα μέ θέμα τήν Ἑλλάδα, ἐνῶ ἡ «Νιοῦ Γιόρκ Ρηβιοῦ» ἐδημοσίευσε τό «Μάρκο Μπότσαρη» τοῦ Φιτζ-Γκρήν Χάλλεκ, ἕνα ποίημα ἀπό τά πιό γνωστά στήν Ἀμερική τό δεύτερο τέταρτο τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἕνα χωριό πάνω στήν Νέα Ὑόρκη υἱοθέτησε τό ὄνομα τῆς Ἑλλάδος καί ἕνα ἄλλο χωριό στό Μίσιγκαν μετωνομάστηκε Ὑψηλάντης!

«Στό τέλος τοῦ 1824 ἡ φιλελληνική κίνησις στήν Ἀμερική εἶχε ἀποφέρει ἕνα συνολικό ποσό 40.000 δολλαρίων ἀπό εἰσφορές σέ χρῆμα. Τό ποσό αὐτό στάλθηκε στόν Ἀμερικανό Πρεσβευτή στό Λονδίνο Ρίτσαρτ Ρᾶς, ὁ ὁποῖος τό παρέδωσε ἐπισήμως στούς ἐκεῖ ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τό στρατιωτικό ὑλικό καί τά ἐφόδια πού ἀγοράστηκαν ἀπό τά χρήματα αὐτά, ἔφθασαν τελικά στήν Ἑλλάδα. Ἀργότερα καί ἄλλα χρήματα θά συγκεντρώνονταν στήν Ἀμερική γιά νά βοηθήσουν τόν ἑλληνικό ἀγῶνα. Γι’ αὐτόν κατασκευάστηκε σέ ἀμερικανικά ναυπηγεῖα καί μία φρεγάτα πού ἔχει τήν ἱστορία της. Στά 1825 δυό τέτοια πολεμικά πλοῖα εἶχαν παραγγελθῆ ἀπό Ἕλληνες, οἱ Ἀμερικανοί ὅμως ναυπηγοί καί μεσίτες πού εἶχαν συμβληθῆ γιά τήν κατασκευή τους εἰσέπραξαν ὑπό τύπον προστίμου περισσότερα χρήματα ἀπ’ ὅσα ἔφθαναν γιά τήν παραγγελία αὐτή. Δημιουργήθηκε ἔτσι πολύ ἀμηχανία σέ ὅλη τήν Ἀμερική γιά τήν σκανδαλώδη μεταχείριση τῶν Ἑλλήνων ἀπό τούς ναυπηγούς. Τό ἐπεισόδιο ἔληξε μέ τήν ἀγορά, ἀπό τό Ἀμερικανικό Κογκρέσο, τοῦ ἑνός καραβιοῦ ἀπό τά δύο, πού πῆρε τελικά τό ὄνομα «Ἑλλάς» καί ἔγινε τό καύχημα τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου…» !

Καί περιπέτεια τό «Ἑλλάς»;

«Τό «Ἑλλάς» εἶχε περιπέτειες καί κατά τό ταξίδι του πρός τόν προορισμό του. Ὕστερα ἀπό πολλές ἐπιπλοκές, προσελήφθη στό τέλος τοῦ καλοκαιριοῦ τοῦ 1826 τό πλήρωμα ἀπό τό ὁποῖο οἱ ἑβδομήντα ἕξι (76) ἦσαν Ἀμερικανοί ναυτικοί καί στίς 10 Ὀκτωβρίου μπόρεσε νά ἀποπλεύση ἀπό τή Νέα Ὑόρκη μέ κυβερνήτη τόν Ὑποπλοίαρχο Γκρέγκορυ. Κοντά στή Μάλτα τό πλήρωμα στασίασε καί μερικοί ναῦτες ἀρνήθηκαν νά ἐργασθοῦν. Στό τέλος ὅμως τό πλοῖο ἔφθασε, στίς 6 Δεκεμβρίου, στό Ναύπλιο καί, τέσσερις μέρες ὕστερα, στήν Αἴγινα. Ἐδῶ τό παρέλαβε τό ἑλληνικό πολεμικό ναυτικό καί κυβερνήτης του ἔγινε ὁ Μιαούλης…».

Νά ἦταν, ὅμως, ἡ πρώτη φορᾶ ποῦ οἱ Ἀμερικανοί ναυτικοί ἔρχονταν στήν Ἑλλάδα; Μερικά χρόνια πρίν ἡ Κυβέρνησις τῶν ΗΠΑ εἶχε στείλει στό Αἰγαῖο μία ναυτική μοίρα ὑπό τήν ἀρχηγία τοῦ στολάρχου Τζῶν Ρότζερς. Σκοπός τῆς ἐδῶ παρουσία τῆς Μοίρας αὐτῆς ἦταν ἡ παρακολούθησις τῶν γεγονότων καί ἡ προστασία τῶν Ἀμερικανικῶν ἐμπορικῶν πλοίων, ἀφοῦ ἡ ἐπίσημη πολιτική τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἦταν ἡ οὐδετερότης. Παρ’ ὅλα αὐτά ὁ Ρότζερς καί ἄλλοι Ἀμερικανοί ἀξιωματικοί τοῦ ναυτικοῦ ἔκαναν συχνές ἐπισκέψεις σέ Ἕλληνες ἀρχηγούς στά νησιά καί στό Ναύπλιο ἐνῶ ὁ ἀγῶνας ἐξακολουθοῦσε ἐναντίον τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καί τῆς Ἐρυθρᾶς Ἡμισελήνου!…

Ὁ θρυλικός Ἄλλεν!..

Δέν εἶναι τυχαῖο τό γεγονός, ὅτι ὁ Ἑλληνικός Τύπος ἔχει ἐπανειλημένως ἀναφερθῆ στόν ἡρωϊσμό τοῦ μεγάλου Ἀμερικανοῦ φιλέλληνος Τζῶν Μ. Ἄλλεν, πού ἔκανε τά πάντα γιά τήν ἑλληνική ὑπόθεση.

Λίγες ἑβδομάδες μετά τήν παραίτησή του ἀπό τό Ἀμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό τό 1824, ὁ Ἄλλεν «δοκίμασε μία δυνατή παρόρμηση νά βοηθήση τούς Ἕλληνες». Ἔφθασε στό Ναύπλιο τόν Δεκέμβριο τοῦ 1824 καί λίγο ἀργότερα ὁ Δόκτωρ Χάου, πού εἶχε ἔρθει ἐκεῖ μερικές μέρες ἐνωρίτερον, τόν ὠνόμασε τέταρτο Ἀμερικανό ἐθελοντή ἀποσπασμένο στίς Ἑλληνικές δυνάμεις. Οἱ ἄλλοι τρεῖς, ἦσαν ὁ Τζάρβις, ὁ Μίλλερ καί ὁ ἴδιος. Ὑπηρέτησε στά πλοῖα τοῦ Τσαμαδοῦ καί τοῦ Σαχίνη καί ἔστειλε, σάν ἔμπειρος ἀξιωματικός του ναυτικοῦ, ἐνθουσιώδεις ἐκθέσεις γιά τήν δράση καί τίς ἐπιτυχίες τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου τό 1825 «Ἡ ἀνδρεία τῶν ναυτῶν καί κυρίως ὁ ἀτρόμητος ἐνθουσιασμός τῶν μπουρλοτιέρηδων, μοῦ ἔχουν ἐμπνεύσει τήν πιό μεγάλη ἐκτίμηση γι’ αὐτούς».

Σέ μία σύγκρουσι μέ τίς ἐχθρικές ναυτικές δυνάμεις ἔξω ἀπό τό Μεσολόγγι, λίγες ἑβδομάδες ὕστερα, ὁ Ἄλλεν πληγώθηκε στόν μηρό ἀπό βόλι τουφεκιοῦ. Τίς ἀφηγήσεις του γιά τό κατόρθωμα τῶν Ἑλλήνων νά κυριεύσουν πέντε ἐχθρικά καράβια καί γιά τήν δράση τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου κατά τήν καταδίωξη τοῦ ἐχθροῦ στά Βάτικα, ἀναφέρει περιληπτικά ὁ Δόκτωρ Χάου στό ἡμερολόγιό του. Μάλιστα, τόν Μάϊο τοῦ 1826 ὁ Ἄλλεν ταξίδεψε στήν Ἀγγλία, ὅπου ἔδωσε χρήσιμες πληροφορίες γιά τήν κατάσταση στήν Ἑλλάδα, στήν ὁποία ξαναγύρισε καί ὑπηρέτησε τόσο τό 1827 ὅσο καί τόν ἑπόμενο χρόνο.

Πολλά μποροῦν νά διαβάσουν οἱ Ἕλληνες σέ διάφορα ἡμερολόγια ἤ βιβλία πού ἔγραψαν διάφοροι ἐθελοντές Ἀμερικανοί φιλέλληνες ἀγωνιστές, ὅπως γιά παράδειγμα ὁ Ἔστγουηκ ΄Ἐβανς, μέσα στό ἔργο του «Σκίτσα ἀπό τήν Νέα Ἑλλάδα» (Φεβρουάριος 1826), ὁ Μέρρετ Μπώλς, ὁ ὁποῖος σέ μία ἐπιστολή του πού ἔστειλε πρός μία ἐφημερίδα τῆς Νέας Ὑόρκης ἔδινε μία περιγραφή μέ θέμα τήν «Σημερινή Κατάστασις τῶν Ἑλλήνων», ἐζωγράφιζε μέ μελανά χρώματα τά βάσανα τῶν γυναικοπαίδων πού πεινοῦσαν καί τίς κακουχίες τῶν στρατιωτῶν, ἄρθρο τοῦ ἰδίου σέ ἐφημερίδα τῆς Φιλαδελφείας μέ τίτλο «Ἑλλάδα», ἤ ὁ Τζόναθαν Μίλλερ στό βιβλίο του «Ἡ Κατάστασις τῆς Ἑλλάδος τό 1827 καί 1828» καί ἀλλοῦ.

ΓΙΑ ΝΑ ἐπανέλθουμε, ὅμως, στούς Ἀμερικανούς Προέδρους, ὅπως τόν Τόμας Τζέφερσον, πού ἀλληλογραφοῦσε μέ τόν Ἀδαμάντιο Κοραή γιά τό θέμα τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας του, ἄς θυμηθοῦμε καί πολλά ἄλλα θέματα, ἀκόμη. Ἄν θέλετε καί αὐτό ἀκόμη τῆς ἐπιλογῆς τῆς γλώσσης τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ, πού παρ’ ὀλίγον νά εἶναι ἡ ἑλληνική, ἐνῶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἀμερικανική Διακήρυξις (ὅπως καί ἡ Γαλλική) εἶναι βασισμένη εἰς τόν Ἐπιτάφιόν του Περικλέους !..

Καί νά ἦσαν μόνον αὐτά;

Ἀκόμη καί στά στρατηγικά τους σχέδια, προκειμένου νά ἐξυπηρετήσουν τούς πολιτικούς των στόχους, οἱ ΗΠΑ ἀνασύρουν συνεχῶς τούς Ἀρχαίους Ἕλληνες Συγγραφεῖς. Ὅλοι οἱ πολίτες τοῦ κόσμου ἐνθυμοῦνται τόν τότε στρατηγό καί σήμερον Ὑπουργόν Ἐξωτερικῶν Κόλιν Πάουελ, ὁ ὁποῖος κατά τήν περίφημη «Καταιγίδα τῆς Ἐρήμου» στό Ἰράκ, τό 1991, ἡ στρατηγική πού εἶχε ἐφαρμόσει γιά τήν νίκη τους κατά τοῦ Σαντάμ Χουσείν, ἦτο βασισμένη σέ στρατηγικά σχέδια πού μνημονεύει ὁ Θουκυδίδης στήν Ἱστορία του, σύμφωνα μέ ὅσα εἶχε δηλώσει σέ συνέντευξή του ὁ ἔχων –τότε- τό γενικόν πρόσταγμα στρατηγός Νόρμαν Σβάρτσκπωφ!

Πηγή: https://www.sakketosaggelos.gr

(Ὁ πολυτονισμός τοῦ κειμένου ἔγινε ἀπό ἐμᾶς – «Τὸ Ἔνζυμο»)

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: