ΤΟ ΙΛΙΝΤΕΝ, ΟΙ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΕΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

 

 

Τὸ σύγχρονο VΜRO (Μακεδονικὴ Ἐπαναστατικὴ Ἐσωτερικὴ Ὀργάνωση) δὲν θέλει νὰ θυμᾶται. Ἀποκρύπτει τὴ συνεργασία του μὲ τὴ φασιστικὴ Ἰταλία. Μιὰ συνεργασία καθόλου περιστασιακή, ἐνεργὴ καὶ μακρόχρονη, καθὼς διήρκεσε –σχεδὸν ἀδιάκοπα– ἀπὸ τὸ 1928 ἕως τὸ 1944, ὅταν οἱ παρτιζάνοι τοῦ Τίτο ἀπελευθέρωσαν τὴ Γιουγκοσλαβία. Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἰταλίας γιὰ τὶς ἐξελίξεις στὰ Βαλκάνια ἀνάγεται στὴν ἐποχὴ τῶν Βαλκανικῶν Πολέμων.

Οἱ πρῶτες διπλωματικὲς ἀναφορὲς γιὰ τοὺς Σλαβομακεδόνες ἀντάρτες -καταγράφονται ὡς «κομιτατζῆδες»- καὶ τὸ VMRO, χρονολογοῦνται ἀπὸ τὸ 1903, τὴν ἑπομένη τῆς ἐξέγερσης τοῦ Ἴλιντεν, δηλαδὴ τοῦ Προφήτη Ἠλία. Ἡ ἄγρια καταστολή της ἀπὸ τὴν ὀθωμανικὴ χωροφυλακὴ ἔδωσε στὶς Μεγάλες Δυνάμεις τὴν εὐκαιρία νὰ ἐπέμβουν στέλνοντας «τεχνοκράτες» καὶ «εἰδικούς» μὲ σκοπὸ τὸν ἐκσυγχρονισμὸ τοῦ τουρκικοῦ σώματος. Ὁ Ἰταλὸς ἀπεσταλμένος, στρατηγὸς Ντὲ Τζόρτζις, παρέμεινε μάλιστα στὴ Θεσσαλονίκη ἕως τὸ 1911, ὅταν οἱ Ἰταλοὶ ἐπιτέθηκαν στὴν Τουρκία καὶ κατέλαβαν τὴ Λιβύη καὶ τὰ Δωδεκάνησα.

Ὁ ἑπόμενος ἀξιωματοῦχος τῆς Ρώμης ποὺ ἦρθε σὲ στενὴ ἐπαφὴ μὲ τὸ VMRO ἦταν ὁ Ἀλεσάντρο ντὲ Μποσντάρι, πρέσβης πρῶτα στὴ Σόφια καὶ μετὰ στὴν Ἀθήνα. Ὁ διπλωμάτης ἀνέφερε ὑπηρεσιακῶς ὅτι κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους καὶ τὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τὸ VMRO εἶχε συγκροτήσει ἕνα «Μακεδονικὸ Σύνταγμα» ποὺ πολεμοῦσε στὶς τάξεις τοῦ βουλγαρικοῦ στρατοῦ.

Μετὰ τὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Ἰταλῶν γιὰ τὰ Βαλκάνια εἶχε πάρει νέες διαστάσεις: οἱ ἰταλικὲς διεκδικήσεις στὴ Δαλματία, ὅπου ζοῦσε μία σημαντικὴ ἰταλικὴ μειονότητα, δὲν ἱκανοποιήθηκαν στὴ σύνοδο εἰρήνης τοῦ Παρισιοῦ. Δὲν εἶχε ἐπίσης ἀποτέλεσμα ἡ ἐπίμονη ἀπαίτηση τῆς Ἰταλίας νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς «νέο κράτος» ἡ «Μακεδονία» ἢ ἡ «μακεδονικὴ μειονότητα» στὸ πλαίσιο τῆς Νοτιοσλαβίας.

Ἀντιθέτως, ἡ δημιουργία τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων, ποὺ μετὰ λίγα χρόνια μετονομάστηκε σὲ Νοτιοσλαβία, δημιούργησε πρόσθετα προβλήματα στοὺς Ἰταλούς. Ἔχαναν τὶς προσβάσεις τους στὸν βασιλικὸ οἶκο τοῦ Μαυροβουνίου (μέλος τοῦ ὁποίου ἦταν ἡ Ἰταλίδα βασίλισσα Ἕλενα), ἐνῷ ἔβλεπαν νὰ διακυβεύονται οἱ προσπάθειές τους νὰ ἐλέγξουν τὴν Ἀλβανία. Ἀπὸ τότε, μόνιμος στόχος τῆς ἰταλικῆς πολιτικῆς στὰ Βαλκάνια ἦταν ἡ ἀπομόνωση καὶ ὁ διαμελισμὸς τῆς Γιουγκοσλαβίας.

Τεμαχίστε τὴ Γιουγκοσλαβία

Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν πολιτικὴ ἀκολούθησε καὶ ὁ Μουσολίνι. Ἀπὸ τὸ 1923, ἕναν μόλις χρόνο μετὰ τὸν διορισμό του στὴ θέση τοῦ πρωθυπουργοῦ, ἄρχισε νὰ παρακολουθεῖ στενὰ τὶς δραστηριότητες τοῦ VMRO καὶ νὰ τὸ ὑποστηρίζει οἰκονομικά. Ἐν τῷ μεταξύ, ἡ σλαβομακεδονικὴ ὀργάνωση εἶχε πάρει μεγάλες διαστάσεις, καθὼς εἶχε ἐπιβάλει τὸν ἔλεγχό της στὴ Μακεδονία του Πιρὶν καὶ ἐπηρέαζε σημαντικὰ τὴν ἐσωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Βουλγαρίας.

Ὁ ἡγέτης τοῦ VMRO, στρατηγὸς Προτογέρωφ καὶ τὸ δεξὶ χέρι του, ὁ Ἀλεξαντρώφ, εἶχαν καταφέρει νὰ διοργανώσουν μιὰ στρατιὰ μὲ περίπου ἐννέα χιλιάδες κομιτατζῆδες, οἱ ὁποῖοι διέσχιζαν μὲ μεγάλη εὐκολία τὰ σύνορα προκειμένου νὰ πλήξουν σερβικοὺς στόχους. Σύμφωνα μὲ ἐπίσημα στοιχεῖα τῆς γιουγκοσλαβικῆς κυβέρνησης, ἀπὸ τὸ 1919 ἕως τὸ 1934 τὸ VMRO εἶχε ἐξαπολύσει 467 ἐπιθέσεις σκοτώνοντας 185 καὶ τραυματίζοντας 253 Σέρβους στρατιωτικούς. Οἱ κομιτατζῆδες εἶχαν δολοφονήσει καὶ 253 ἀμάχους. Ἀπὸ τὶς ἴδιες ἀρχὲς προκύπτει ὅτι τὴν ἴδια περίοδο οἱ ἀρχὲς τῆς Γιουγκοσλαβίας σκότωσαν 128 Σλαβομακεδόνες ἀντάρτες, τραυμάτισαν 13 καὶ συνέλαβαν 15.116.

Οἱ πιὸ ἐντυπωσιακὲς ἐπιθέσεις τοῦ VMRO σὲ γιουγκοσλαβικὸ ἔδαφος ἦταν ἡ σφαγὴ 30 Σέρβων χωρικῶν στὸ χωριὸ Καντριφάκοβο τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1923, ἡ δολοφονία τοῦ Σπασόγιε Χατζηποπόβιτς, διευθυντῆ τῆς σερβικῆς ἐφημερίδας τοῦ Μοναστηρίου τὸ 1926 καὶ τὸ ἑπόμενο ἔτος ἡ δολοφονία τοῦ Σέρβου στρατηγοῦ Μιχαῆλο Κοβάτσεβιτς.

Ἐσωτερικὲς ἔριδες

Οἱ ἰταλικὲς διπλωματικὲς πηγὲς παρακολουθοῦσαν τὶς δραστηριότητες τοῦ VMRO καὶ στὴν ἑλληνικὴ Μακεδονία, ὅπου ὅμως ἡ ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν εἶχε μειώσει σημαντικὰ τὸν ἀριθμὸ τῶν φίλα προσκείμενων στὴ Βουλγαρία. Μεταξὺ τῶν Σλαβομακεδόνων τῆς Ἑλλάδας, ἰσχυρίζονται οἱ πληροφοριοδότες τῶν Ἰταλῶν, οἱ πλέον ἰσχυροὶ ἦταν οἱ φιλοκομμουνιστὲς τοῦ «VMRO ὀμπεντινένα» («ἑνωτικό»), ποὺ ὑποστηριζόταν ἀπὸ τὴ Βαλκανικὴ Κομμουνιστικὴ Ὁμοσπονδία.

Στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1920 εἶχαν κάνει τὴν ἐμφάνισή τους ἕνα Μακεδονικὸ Κομμουνιστικὸ Κόμμα μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Ντίμο Χατζηντίμοφ καὶ μιὰ ἀναρχικὴ ὁμάδα μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Πάβελ Σάτεφ. Ἔτσι, λοιπόν, οἱ ἐσωτερικὲς ἔριδες στὸ VMRO σήμαναν συναγερμὸ στὴν κυβέρνηση τῆς Βουλγαρίας, ἡ ὁποία τὸ 1923 ὑπέγραψε μὲ τὸ Βελιγράδι συμφωνία συνεργασίας γιὰ τὴν καταπολέμηση τῆς ὀργάνωσης. Τὸ VMRO ἀπάντησε μὲ τὴ δολοφονία τοῦ ὑπουργοῦ Ἄμυνας τῆς Βουλγαρίας καί, τὸν Ἰούνιο τοῦ ἴδιου ἔτους, μὲ πραξικόπημα σὲ συνεργασία μὲ ἀκροδεξιὰ συνωμοτικὴ ὀργάνωση τοῦ στρατοῦ.

Οἱ Ἰταλοὶ κινητοποιοῦνται

Ἡ ἐγκαθίδρυση στὴ Σόφια μίας ἀκροδεξιᾶς κυβέρνησης ποὺ εὐνοοῦσε τὸ VMRO δὲν ἁπάλυνε τὶς ἐσωτερικὲς διαμάχες τῆς ὀργάνωσης. Ὁ Ἀλεξαντρὼφ δολοφονήθηκε ἀπὸ τοὺς φιλοκομμουνιστὲς τὸ 1924, ἐνῷ τὸ 1928 ἦρθε ἡ σειρὰ καὶ τοῦ παλαίμαχου Προτογέρωφ. Δολοφόνος τοῦ δεύτερου ἦταν ὁ φιλόδοξος συναγωνιστὴς του Ἰβᾶν Μιχαήλωφ. Ὁ κατακερματισμὸς τοῦ VMRO καὶ ὁ ἐμφύλιος στὶς τάξεις τῶν κομιτατζήδων κινητοποίησαν τὸν Μουσολίνι, ὁ ὁποῖος ζήτησε ἀπὸ τὸν ἐπικεφαλῆς τῆς ἰταλικῆς ἀντικατασκοπείας πλήρη ἔκθεση γιὰ τὴν κατάσταση.

Παράλληλα, ὁ ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν Ντίνο Γκράντι ἔσπευσε νὰ εἰσηγηθεῖ στὸν Ντοῦτσε ὅτι τὸ φασιστικὸ καθεστὼς δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψει τὴ φράξια τοῦ Προτογέρωφ καὶ προσκάλεσε σὲ συνομιλίες στὴ Ρώμη τὸν διάδοχό του, Ναοὺμ Τομαλέφσκι. Παρὰ τὴν ἀντίθεση εἰσήγηση τῆς ἀντικατασκοπείας, ποὺ ὑποστήριζε ὅτι ἡ μόνη ἀξιόμαχη ὀργάνωση ἦταν τοῦ Μιχαήλωφ, τὸν Αὔγουστο τοῦ 1928 ὁ Τομαλέφκσι ἔγινε δεκτὸς ἀπὸ τὸν Γκράντι στὸ ἰταλικὸ ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν.

Ἡ ἰταλικὴ κυβέρνηση συμφώνησε νὰ τὸν χρηματοδοτήσει μὲ ἕνα ἑκατομμύριο λιρέτες σὲ δόσεις -ἀνάλογα μὲ τὴ συχνότητα καὶ τὴν ἀποτελεσματικότητα τῶν τρομοκρατικῶν ἐπιχειρήσεων σὲ γιουγκοσλαβικὸ ἔδαφος. Παράλληλα, ἡ Ἰταλία προσέφερε, γιὰ πρώτη φορᾷ, ἰταλικῆς κατασκευῆς ὁπλισμὸ (πιστόλια Μπερέτα, τουφέκια, ἐκρηκτικὰ καὶ λίγα πολυβόλα) καθὼς καὶ ἐπιμελητεία: μιὰ βάση στὸ Μπρίντιζι καὶ ἄλλες δύο στὴν Ἀλβανία -στὸ Δυρράχιο καὶ στὰ Τίρανα. Ἡ συμφωνία δὲν ὑλοποιήθηκε, καθὼς ὁ Τομαλέφσκι δὲν πρόλαβε νὰ ἀναδιοργανώσει τοὺς ὑποστηρικτές του.

Συμμαχία μὲ τὸν «τραγικὰ παράφρονα ἐγκληματία»

Τὴν ἄνοιξη τοῦ 1929, ὁ ἀντίπαλος ὁπλαρχηγὸς Μιχαήλωφ ἔκλεισε συμφωνία συνεργασίας μὲ ἕνα ἄλλο ἀποσχιστικὸ κίνημα ποὺ χρηματοδοτοῦσαν οἱ Ἰταλοί, τοὺς Κροάτες Οὐστάσι τοῦ Ἄντε Πάβελιτς. Στὴ συμφωνία ἔσπευσε νὰ ἐνταχθεῖ καὶ ὁ ἰσχυρὸς ὁπλαρχηγὸς τοῦ Κοσσυφοπεδίου Χασᾶν Μπέης Πρίστινα. Οἱ ἰταλικὲς μυστικὲς ὑπηρεσίες πῆραν ὁριστικὰ τὴν ὑπόθεση στὰ χέρια τους καὶ ἦρθαν σὲ ἐπαφὴ μὲ τὸν Μιχαήλωφ, ἀδιαφορῶντας γιὰ τὶς ἀναφορὲς τῶν διπλωματῶν ποὺ τὸν χαρακτήρισαν «τραγικὰ παράφρονα ἐγκληματία».

Τὸ 1930 ὁ Μιχαήλωφ, ὡς νέος ἡγέτης τοῦ VMRO, δολοφόνησε τὸν Τομαλέφσκι καὶ ὑποκίνησε ἀποτυχημένο πραξικόπημα στὴ Σόφια. Τὸ 1934 προσέγγισαν τὸν Μιχαήλωφ ἐκπρόσωποι τοῦ ἰταλικοῦ Φασιστικοῦ Κόμματος. Πιὸ συγκεκριμένα, ἐκπρόσωποι τοῦ CAUR (Ἐπιτροπὲς Δράσης γιὰ τὴν Καθολικότητα τῆς Ρώμης), τῆς ὀργάνωσης ποὺ προωθοῦσε ἑνὸς εἴδους «φασιστικῆς διεθνοῦς» καὶ στὴν ὁποία εἶχαν ἤδη ἐνταχθεῖ οἱ Οὐστάσι τῆς Κροατίας. Οἱ δύο πλευρὲς διαπίστωσαν «πολλὰ κοινά» στὴν ἰδεολογία καὶ τὴν πολιτική τους καὶ οἱ Ἰταλοὶ δεσμεύτηκαν τὸ κρατικὸ μονοπώλιο νὰ ἀγοράσει καπνὸ ἀπὸ τὶς ἀγροτικὲς ἑταιρεῖες ποὺ τοὺς ὑπέδειξε ὁ Μιχαήλωφ.

Αὐτὴ ἡ ἰδεολογικὴ διαπίστευση τοῦ «φασιστικοῦ χαρακτῆρα» τοῦ VMRO ὁδήγησε τὴν ἰταλικὴ κυβέρνηση νὰ ἐντάξει τοὺς Κροάτες καὶ τοὺς Σλαβομακεδόνες στὸ ἴδιο Γραφεῖο τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Τὸ γραφεῖο αὐτό, σὲ συνεργασία μὲ τὴν ἰταλικὴ ἀντικατασκοπεία, ἵδρυσε τρία στρατόπεδα στρατιωτικῆς ἐκπαίδευσης στὴν κεντρικὴ Ἰταλία καὶ προσέφερε φιλοξενία στὸν Μιχαήλωφ καὶ τοὺς συνεργάτες του τὸν Μάϊο τοῦ 1934, ὅταν, μετὰ τὴν πολλοστὴ ἀπόπειρα πραξικοπήματος, ὁ ἡγέτης τοῦ VMRO ἦρθε σὲ ρήξη μὲ τὴν κυβέρνηση τῆς Βουλγαρίας.

Αὐτὴ ἡ στενὴ προσέγγιση θὰ μποροῦσε νὰ δημιουργήσει σοβαρὰ προβλήματα στὴ Ρώμη μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ βασιλιᾶ τῆς Γιουγκοσλαβίας Ἀλέξανδρου καὶ τοῦ Γάλλου ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Λουὶ Μπαρτοῦ στὶς 9 Ὀκτωβρίου 1934 στὴ Μασσαλία, ἂν καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη ἐξακριβωθεῖ ἱστορικὰ ἡ ἀνάμειξη τοῦ φασιστικοῦ καθεστῶτος στὴ διπλὴ δολοφονία. Ὁ δράστης Βλάντο Τσερνοζέμσκι ἦταν μαχητῆς του VMRO καὶ συνεργάστηκε γιὰ τὴν ἐπιχείρηση μὲ τοὺς Οὐστάσι. Εἶχε μεταβεῖ στὴ Μασσαλία μέσῳ Ἰταλίας.

Τὸ Παρίσι καὶ τὸ Βελιγράδι προτίμησαν, πάντως, νὰ μὴ βάλουν στὸ στόχαστρο τὸν Μουσολίνι, ἐνῷ στὴν Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἔστρεψαν τὶς κατηγορίες ἐναντίον τῆς Οὑγγαρίας, καθὼς ὁ τρομοκράτης ταξίδευε μὲ πλαστὸ οὑγγρικὸ διαβατήριο. Σὲ κάθε περίπτωση, τὸ φασιστικὸ καθεστὼς τῆς Ρώμης δὲν διέκοψε τὴν ὑποστήριξή του πρὸς τοὺς Κροάτες καὶ τοὺς Σλαβομακεδόνες τρομοκράτες. Ἁπλῶς, ἀναδιάρθρωσαν τὰ στρατόπεδα στὰ ὁποῖα τοὺς ἐκπαίδευαν, ὥστε νὰ μὴν τραβοῦν τὴν προσοχή.

Χτυπήσατε τὴν Ἑλλάδα

Λίγους μῆνες πρὶν τὴν εἰσβολὴ στὴν Ἑλλάδα, οἱ Ἰταλοὶ ζήτησαν ἀπὸ τὸν Μιχαήλωφ νὰ ἐντείνει τὶς τρομοκρατικὲς ἐπιθέσεις στὴ «Μακεδονία του Αἰγαίου» ὑποσχόμενοι ὅτι ὁ Ἄξονας θὰ προωθοῦσε τὴ δημιουργία μιᾶς «ἀνεξάρτητης Μακεδονίας». Ὑπόσχεση ποὺ δὲν τηρήθηκε: μετὰ τὴν εἰσβολὴ Γερμανῶν καὶ Ἰταλῶν στὴ Γιουγκοσλαβία τὸ 1941, ἡ περιφέρεια Βαρντάρσκα Μπαντόβινα διαμελίστηκε: οἱ νοτιοανατολικὲς ἐπαρχίες πέρασαν σὲ βουλγαρικὴ κατοχή, ἐνῷ τὸ βορειοδυτικὸ μέρος ἐντάχθηκε μαζὶ μὲ τὸ Κοσσυφοπέδιο στὴν ἰταλοκρατούμενη Μεγάλη Ἀλβανία.

Στὴν πλειονότητά τους τὰ στελέχη τοῦ VMRO συνεργάστηκαν μὲ τοὺς Βούλγαρους. Ὁρισμένοι θέλησαν νὰ κάνουν σαφῆ τὴν προτίμησή τους ὑπὲρ τοῦ Ἄξονα σχηματίζοντας μικρὲς ὀργανώσεις, οὐσιαστικὰ ληστρικὲς συμμορίες, ἀνάμεσα στὶς ὁποῖες ἡ πλέον σημαντικὴ ἦταν ἡ Μπράνικ («Ὑπερασπιστής»). Μόνο μιὰ μικρὴ ὁμάδα, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Ντίμιταρ Βλαχώφ, στρατολογήθηκε ἀπὸ τὸν Τέμπο, ἐκπρόσωπο τοῦ Τίτο στὴν περιοχή.

Ὁ Μιχαήλωφ παρέμεινε καθ΄ ὅλη τη διάρκεια τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στὴν Κροατία, ὅπου συνεργάστηκε στενὰ μὲ τὸν Πάβελιτς καὶ συμμετεῖχε στὶς θηριωδίες τῶν Κροατῶν φασιστῶν ἐναντίον Σέρβων, Ἑβραίων καὶ Τσιγγάνων. Τυπικὰ ἦταν «Βοεβόδας» τῆς ἐξόριστης «Ἐθνικῆς Μακεδονικῆς Κυβέρνησης» μὲ ἕδρα τὴ Βιέννη, ἀλλὰ οἱ Γερμανοὶ δὲν τὸν ἄφησαν νὰ ἀναπτύξει αὐτόνομη δράση. Ἀρνήθηκαν ἐπίσης τὴν ἰδέα του νὰ ἱδρύσει «Μακεδονικὴ Μεραρχία» τῶν SS, στὰ πρότυπα τῶν μουσουλμάνων τῆς Βοσνίας.

Οἱ Γερμανοὶ ναζὶ ἐπέτρεψαν στὸν Μιχαήλωφ καὶ τοὺς συνεργάτες του νὰ ἐπιστρέψουν στὰ Σκόπια τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1944, ὅταν οἱ Βούλγαροι ἀποσύρθηκαν ἀπὸ τὰ γιουγκοσλαβικὰ ἐδάφη. Ὁ ἡγέτης τοῦ VMRO προσπάθησε νὰ ἀνακηρύξει ἀνεξάρτητο κράτος, στρατολογῶντας παλιοὺς κομιτατζῆδες καὶ δοσίλογους, τοὺς ὁποίους ἐξόπλισε μὲ γερμανικὸ ὁπλισμὸ προκειμένου νὰ ἀντισταθοῦν στοὺς κομμουνιστὲς ἀντάρτες τοῦ Τίτο. Τὸ VMRO ἁπλῶς ἐξουδετερώθηκε μέσα σὲ λίγες ἑβδομάδες. Ὁ Μιχαήλωφ καὶ οἱ πιὸ στενοὶ συνεργάτες του βρῆκαν καταφύγιο στὸ Ζάγκρεμπ. Τὰ ἴχνη τους χάθηκαν τὴν ἄνοιξη τοῦ 1945.

Ὁ Μιχαήλωφ ἐπανεμφανίστηκε τὸ 1948 στὴ Ρώμη. Κατὰ πάσα πιθανότητα εἶχε ἀκολουθήσει τὸν φίλο του Πάβελιτς στὴ φυγή του πρὸς τὴ φιλόξενη Ἰταλία καὶ τὸ Βατικανό, περνώντας ἀπὸ μοναστήρι σὲ μοναστήρι. Πέθανε στὴν ἰταλικὴ πρωτεύουσα τὸ 1991. Σχεδὸν μιὰ δεκαετία ἀργότερα, τὸ νέο VMRO τῶν Σκοπίων ἀλλὰ καὶ δεξιὲς ὀργανώσεις τῆς Βουλγαρίας ζήτησαν ἀπὸ τὶς ἰταλικὲς ἀρχὲς νὰ μεταφέρουν τὴ σορὸ τοῦ ἀγαπημένου συνεργάτη τοῦ φασισμοῦ στὴ γενέτειρά του.

21/5/18

Δημήτρης Δεληολάνης

Πηγή: slpress.gr

Ὁ πολυτονισμὸς τοῦ κειμένου ἔγινε ἀπὸ ἐμᾶς (Τὸ Ἔνζυμο)

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: