ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Μία δεύτερη προκατάληψη σὲ σχέση μὲ τὸ ἐθνικὸ ζήτημα ἀφορᾷ τὴν ἄποψη ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ ἔθνους εἶναι ἐχθρικὴ σὲ κάθε κοινωνικὸ ζήτημα, καὶ κυρίως στὴν κοινωνική, προλεταριακὴ καὶ διεθνιστικὴ ἐπανάσταση. Σύμφωνα μὲ τὴν ἄποψη αὐτή, τὸ ἔθνος συνεπάγεται μία κίβδηλη διαταξικὴ ἑνότητα, ἐνῷ ἡ ἐθνικὴ ταυτότητα δὲν εἶναι τίποτ’ ἄλλο παρὰ μία μεταμφιεσμένη ἀστικὴ καὶ καπιταλιστικὴ ταυτότητα, ποὺ οἱ κρατικοὶ ἰδεολογικοὶ μηχανισμοῦ «πωλοῦν» στοὺς προλετάριους γιὰ νὰ τοὺς μετατρέψουν σὲ πρόβατα ἐπὶ σφαγὴ στοὺς ἰμπεριαλιστικοὺς πολέμους. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ ἐδῶ ἐκ νέου στὶς παρατηρήσεις τῆς προηγούμενης παραγράφου. Ὀφείλουμε νὰ παραδεχθοῦμε ὅμως ὅτι ὑπάρχει μία δόση ἀλήθειας στὴν ἄποψη αὐτή, καθὼς ἀγγίζει ἕνα οὐσιαστικὸ σημεῖο -ποὺ ἀποκάλυψε ὁ Μὰρξ καὶ ὁ μετέπειτα μαρξισμὸς σὲ ὅλες τὶς ἐκφάνσεις του. Γιὰ ν’ ἀντιμετωπίσουμε αὐτὸ τὸ πρόβλημα πρέπει ὅμως πρῶτα ν’ ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ διάφορες ἀφελεῖς θεωρήσεις, σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες ὁ διαταξικὸς ἐθνικισμὸς «ἀποσπᾷ» τὸ προλεταριάτο ἀπὸ τὸ νὰ κάνει ἄμεσα τὴν ὡραία καὶ καλῇ τοῦ διεθνιστικὴ καὶ κομμουνιστικὴ ἐπανάσταση. Ἡ ἀντίληψη ὅτι ἡ ἐπανάσταση δὲν ἔγινε ἐξαιτίας κάποιου ὀργανωμένου σχεδίου «ἀντιπερισπασμοῦ», μοῦ θυμίζει τὴν ἄποψη κάποιων Ἰταλῶν κομμουνιστῶν, ὅτι δηλαδὴ τὸ 1948 στὴν Ἰταλία «ξεχάστηκαν (οἱ κομμουνιστὲς δηλαδή!) καὶ δὲν ἔκαναν τὴν ἐπανάσταση, ἐπειδὴ ὅλη τους τὴν προσοχὴ τὴν εἶχαν στραμμένη στὶς νῖκες τοῦ ποδηλάτη Μπάρταλι στὸ Γῦρο τῆς Γαλλίας, ἢ ἀκόμη καλύτερα ὅτι στὴν ἀρχαία Ρώμη οἱ πληβεῖοι δὲν ἐξεγέρθηκαν ἐνάντια στὴ θλιβερὴ μοῖρα τῆς σκλαβιᾶς τοὺς ἐπειδὴ παρακολουθοῦσαν στὶς ἀρένες τοὺς ἀγῶνες τῶν μονομάχων καὶ τῶν θηρίων.

Ὁ κόσμος μπορεῖ νὰ εἶναι λίγο ἀνόητος, ἀλλὰ ὄχι καὶ σὲ τέτοιο σημεῖο -καὶ καλὸ εἶναι νὰ μὴν τὸ ξεχνᾶμε. Τὸ ἐθνικὸ ζήτημα δὲν «ἀποσπᾷ» ποτὲ τὴν προσοχὴ ἀπὸ τὸ κοινωνικὸ ζήτημα, ἐὰν αὐτὸ τὸ τελευταῖο εἶναι πράγματι ριζωμένο στὶς ὑπαρκτὲς κοινωνικὲς δυνάμεις. Ἡ διαλεκτικὴ ἐξέλιξη τοῦ λεγόμενοι «κοινωνικοῦ ζητήματος» -δηλαδὴ τῆς πάλης τῶν τάξεων ἤ, μᾶλλον τῆς πάλης ἀνάμεσα σὲ διάφορες τάξεις ποὺ ἀποτελοῦν τὴν καπιταλιστικὴ κοινωνία, καὶ ποὺ κατὰ τὴ γνώμη μου δὲν εἶναι μόνο δυό- προϋποθέτει ἱστορικὰ τὴν ὕπαρξη μίας προγενέστερης ἐθνικῆς ταυτότητας. Προσωπικά, προτιμῶ σαφῶς τὸν διεθνισμὸ ἀπὸ τὸν ἐθνικισμό. Ὁ διεθνισμὸς -ἀρκεῖ νὰ σκεφτοῦμε τὴν ἐτυμολογικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου (διά- ἔθνος- ἰσμός)- προϋποθέτει τὴ σχέση ἀνάμεσα σὲ διάφορα ἀλλὰ ὅμοια ἔθνη καὶ ὄχι ἀσφαλῶς τὴν ἄρνηση τῆς ἐθνικῆς ταυτότητας. Παρ’ ὅλ’ αὐτά, ἐὰν κάναμε μία πρόχειρη σφυγμομέτρηση ἀνάμεσα στοὺς λεγόμενους «καλλιεργημένους ἀνθρώπους» -εἰδικά της «ἀριστερᾶς»- θὰ βλέπαμε ὅτι ὁ διεθνισμὸς συγχέεται συστηματικὰ μὲ τὴν κατηγορηματικὴ ἄρνηση τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, ποὺ στὴν καλύτερη περίπτωση τὸ ἀντιλαμβάνονται στενὰ καὶ μόνο ἀπὸ τὴ σκοπιὰ τῶν λεγόμενων «ἀνθρώπινων δικαιωμάτων».

Ἡ «καθαρή» ταξικὴ ἐπανάσταση εἶναι μία ἀφηρημένη ἔννοια τοῦ δογματισμοῦ, ἄλλωστε καμιὰ ἐπανάσταση δὲν ἦταν «καθαρή» κοινωνικὴ ἐπανάσταση. Γιὰ παράδειγμα, ἡ ρωσικὴ ἐπανάσταση τοῦ 1917 εἶχε τουλάχιστον τρία διαφορετικὰ κοινωνικὰ ὑποκείμενα -ἐργάτες, φτωχοὺς ἀγρότες, διανοούμενους ἐπαναστάτες- ποὺ εἶχαν διαφορετικὰ σχέδια καὶ διαφορετικοὺς σκοπούς. Ὁ μῦθος τῆς «προλεταριακῆς ἐπανάστασης» εἶναι ἕνα μεταγενέστερο ἰδεολογικὸ κατασκεύασμα. Ὅλες οἱ κοινωνικὲς ἐπαναστάσεις ποὺ πραγματοποιήθηκαν -στὴν Κίνα τὸ 19149, στὸ Βιετνὰμ τὸ 1954, στὴν Κούβα τὸ 1959- εἶχαν ὡς ἀφετηρία ἕνα προϋπάρχον ἐθνικὸ ζήτημα, ποὺ δὲν εἶχε ἐπιλυθεῖ ἐξαιτίας ἀκριβῶς τοῦ ἰμπεριαλισμοῦ. Βλέπουμε λοιπὸν ὅτι στὴν πράξη δὲν ἔχει κανένα νόημα νὰ συνεχίζουμε νὰ ὑποστηρίζουμε μὲ μία δόση πνευματικῆς ὀκνηρίας ὅτι οἱ καταπιεσμένες τάξεις ἐξαπατῶνται συστηματικὰ ἀπὸ τὴ διαταξικὴ οὐτοπία τῆς ἐθνικῆς ταυτότητας, γεγονὸς ποὺ ἔρχεται σὲ πλήρη ἀντίθεση μὲ τὴν πραγματικὴ ἱστορικὴ διαδρομή.

 

Κοστάντσο Πρέβε

Πηγή: Costanzo Preve, Τὸ ἐθνικὸ ζήτημα στὸ κατώφλι τοῦ 21ου αἰῶνα, μτφ. Γιῶργος Βολανάκη, σ. 21-23, ἐκδόσεις «Στάχυ», Ἀθήνα, 2001

 https://engymo.wordpress.com

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: