Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΧΕΡΕΙΑΣ

τοῦ Χρήστου Μαλεβίτση

Οἱ Δυτικὲς κοινωνίες εἰσέρχονται πλησίστιες στὸν πολιτισμὸ τῆς εὐχέρειας. Ἐνῶ ὅλοι οἱ μέχρι τώρα πολιτισμοὶ ἦσαν πολιτισμοὶ τῆς δυσχέρειας. Ἡ διαφορὰ εἶναι κρίσιμη. Διότι ἡ δυσχέρεια συνθέτει τοὺς πολιτισμούς, ἡ δὲ εὐχέρεια τοὺς ἀποσυνθέτει.
Βέβαια, ὁ πολιτισμὸς ἔγινε ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο γιὰ νὰ μετατρέψει τὴ δυσχέρεια σὲ εὐχέρεια. Οἱ παλιοὶ πολιτισμοὶ τὸ καταφέρανε τοῦτο σὲ περιορισμένο βαθμὸ καὶ γιὰ περιορισμένο ἀριθμὸ ἀνθρώπων. Μόνον ὁ δικὸς μας πολιτισμὸς στὴ δεύτερη φάση του, σὲ αὐτὴν τῆς καταναλωτικῆς κοινωνίας, ἐπέτυχε νὰ μεταστοιχειώσει τὴ δυσχέρεια σὲ εὐχέρεια σὲ μεγάλο βαθμὸ καὶ γιὰ μεγάλο ἀριθμὸ ἀνθρώπων. Με τὸν καιρὸ δὲ αὐξάνει καὶ ὁ βαθμὸς τῆς εὐχέρειας καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνθρώπων πού τὴν ἀπολαμβάνουν. Αὐτὸ ὀνειρευόταν ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ καταβολῆς του· τώρα τὸ ἐπέτυχε· δὲν νιώθει εὐτυχὴς;
Ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται ἡ μεγάλη ἀποκάλυψη: ὅτι στὸν πολιτισμὸ τῆς εὐχέρειας ὁ ἄνθρωπος δὲν αἰσθάνεται εὐτυχὴς. Ἀλλὰ καὶ κάτι παραπάνω: δὲν αἰσθάνεται ἀσφαλής. Καὶ τὴν πλέον ταπεινὴ συνείδηση τοῦ πολιτισμοῦ τῆς εὐχέρειας τὴν ἔχει σταυρώσει ἡ κατήφεια καὶ τὴν ἔχει χαράξει ἡ ὑποψία, ἤ καὶ ἡ βεβαιότητα τῆς ριζικῆς ἀνασφάλειας. Πράγματι, αὐτὸ τὸ τελευταῖο εἶναι πολὺ ἀπογοητευτικὸ· ἀτενίζομε πλέον καὶ στὶς ἀμέτοχες συνειδήσεις τὸν κατοπτρισμὸ τῆς ματαιότητας τοῦ πολιτισμοῦ μας. Ἦταν νοητὴ ἡ συζήτηση γιὰ τὴν κρίση τοῦ πολιτισμοῦ μεταξὺ ἱστορικῶν ἤ φιλοσόφων ἤ κοινωνιολόγων. Τώρα ὅμως ἡ συζήτηση αὐτὴ διεξάγεται ἀνάμεσα σὲ ἀνθρώπους ἁπλοϊκοὺς ἤ νέους, μὲ τὶς ἐλάχιστες ἀκόμη ἐμπειρίες ζωῆς. Καὶ ἡ συνείδηση ἀμηχανεῖ πρὸ τοῦ μεγάλου κακοῦ, βλέποντας πὼς τὸ ψύχος τῆς ἱστορικῆς αὐτοσυνειδησίας κατῆλθε ὡς τοὺς ἀνθισμένους λειμῶνες καὶ τοὺς καταψύχει προώρως. Καὶ ἀποδεικνύεται πλέον μὲ ἐνάργεια μεσημεριοῦ, πὼς πράγματι ὁ πολιτισμὸς μας τελεῖ σὲ κρίση –διότι ἡ κρίση του κλονίζει καὶ τὶς ἀγεώργητες, καὶ τὶς ἄγουρες συνειδήσεις. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ θεωρητικῆς ἐκδοχῆς, ἀλλὰ περὶ καθεστῶτος ἑδραίου.
Πηγὴ τῶν πολιτισμῶν ἡ δυσχέρεια τοῦ βίου. Βιοτικὴ δυσχέρεια, βεβαίως, ἀντιμετωπίζουν καὶ τὰ ζῶα. Μόνο πού αὐτὰ δὲν μποροῦν νὰ ἀπαντήσουν στὴν πρόκληση τῆς δυσχέρειας καὶ παραμένουν ἐσαεὶ δέσμια τῆς. Ὁ ἄνθρωπος ἀπελευθερώνεται ἀπὸ τὴ δυσχέρεια ἀπαντῶντας δημιουργικὰ στὴν πρόκλησή της. Ἡ ἀπελευθέρωση εἶναι σχετικὴ· μὲ τὸν Δυτικὸ ὅμως πολιτισμό μας πάει νὰ γίνει ἀπόλυτη. Γι’ αὐτὸ καὶ μετασχηματίζεται στὸν πρῶτο πολιτισμὸ τῆς εὐχέρειας στὴν ἱστορία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΔΩ:

https://ellinikosblog.wordpress.com/2019/07/09/%ce%bf-%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9%cf%83%ce%bc%ce%bf%cf%83-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b5%cf%85%cf%87%ce%b5%cf%81%ce%b5%ce%b9%ce%b1%cf%83/

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: