Άντον Πάνεκουκ – ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΡΓΩΝ

AntonPannekoekKΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Παρουσιάζουμε μια συλλογή των κειμένων του Άντον Πάνεκουκ, ο οποίος υπήρξε μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της Κομμουνιστικής Αριστεράς, τα οποία έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και έχουν δημοσιευθεί στο διαδίκτυο.

 

Μάρτιος 2012

 

  το ένζυμο

Advertisements

Άντον Πάνεκουκ – Σοσιαλδημοκρατία και Κομμουνισμός

panekoek

PDF Σοσιαλδημοκρατία και Κομμουνισμός

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Πρώτη δημοσίευση: Αμβούργο, 1920 (σύμφωνα με το marxists.org). Σύμφωνα με τον Serge Bricianer (Pannekoek and the Workers’ Councils, TELOS PRESS), το κείμενο γράφτηκε μάλλον το φθινόπωρο του 1919.

Ι.        Η πορεία του εργατικού κινήματος

Δεν είναι μόνο οι οικονομικές και πολιτικές συνθήκες που μεταβλήθηκαν απίστευτα από τον πόλεμο· ο πόλεμος επέφερε μια ολοκληρωτική μεταβολή και σε αυτό που ονομάζουμε σοσιαλισμό. Κάποιος που μεγάλωσε με τη γερμανική σοσιαλδημοκρατία και συμμετείχε από τις γραμμές της στον αγώνα της εργατικής τάξης, σήμερα ενδεχομένως να στέκεται αμήχανος μπροστά στα νέα φαινόμενα, και να διερωτάται αν όλα όσα έμαθε και έκανε ήταν λάθος, και συνεπώς τώρα οφείλει να διδαχτεί και να ακολουθήσει νέες θεωρήσεις. Απάντηση: δεν ήταν λάθος, αλλά μια ατελής, μεταβατική αλήθεια. Ο σοσιαλισμός δεν είναι μια ακλόνητη, αμετάβλητη θεωρία. Με την εξέλιξη του κόσμου αναπτύσσονται και οι αντιλήψεις των ανθρώπων, και με τις νέες συνθήκες εμφανίζονται νέες μέθοδοι για την επίτευξη του στόχου μας. Αυτό δείχνει ακόμα και μια εντελώς επιφανειακή εξέταση της εξέλιξης του σοσιαλισμού κατά τον τελευταίο αιώνα.

Στις αρχές του 19ου αιώνα κυριαρχούσε ο ουτοπικός σοσιαλισμός. Διορατικοί στοχαστές με καθαρή αίσθηση της ανυπόφορης φύσης του καπιταλισμού προχωρούσαν στην επεξεργασία προσχεδίων για μια καλύτερη κοινωνία, στην οποία η εργασία θα ήταν οργανωμένη σε κοοπερατίβες. Η τομή έρχεται το 1847, όταν οι Μαρξ και Ένγκελς δημοσιεύουν το κομμουνιστικό μανιφέστο. Εκεί κάνουν την εμφάνισή τους τα βασικά στοιχεία του κατοπινού σοσιαλισμού: η δύναμη που μετατρέπει τον καπιταλισμό σε σοσιαλιστική κοινωνία δημιουργείται από τον ίδιο τον καπιταλισμό. Αυτή η δύναμη είναι η ταξική πάλη του προλεταριάτου. Οι φτωχοί, περιφρονημένοι, αστοιχείωτοι εργάτες είναι οι φορείς αυτής της ανατροπής. Παλεύοντας ενάντια στην αστική τάξη αποκτούν δύναμη και ικανότητες, και οργανώνονται ως τάξη· το προλεταριάτο κατακτά την πολιτική εξουσία μέσω της επανάστασης, και πραγματώνει τον οικονομικό μετασχηματισμό.

Πρέπει να τονίσουμε ότι οι Μαρξ και Ένγκελς δεν αποκαλούσαν τον στόχο τους σοσιαλισμό, ούτε τους εαυτούς τους σοσιαλιστές. Όπως εξήγησε αργότερα ο Ένγκελς, σε κάθε εποχή, ο όρος σοσιαλισμός χαρακτήριζε διάφορες τάσεις της αστικής τάξης, οι οποίες από συμπόνια για το προλεταριάτο ή άλλους λόγους, ήθελαν να μεταβάλουν την καπιταλιστική οργάνωση· συχνά είχαν αντιδραστικούς στόχους. Ο κομμουνισμός αντίθετα ήταν ένα προλεταριακό κίνημα. Κομμουνιστικές ονομάζονταν οι εργατικές οργανώσεις που πάλευαν ενάντια στο καπιταλιστικό σύστημα. Από την Κομμουνιστική Λίγκα προέκυψε το μανιφέστο, που έδωσε στο προλεταριάτο στόχο και κατεύθυνση στον αγώνα του.

Το 1848 ξεσπούν οι αστικές επαναστάσεις, ανοίγοντας το δρόμο για τον καπιταλισμό στην κεντρική Ευρώπη, και προετοιμάζοντας ταυτόχρονα το μετασχηματισμό των παραδοσιακών κρατιδίων σε ισχυρά έθνη-κράτη. Στις δεκαετίες του ’60 και ’70 η βιομηχανία αναπτύσσεται ραγδαία, και μέσα σε αυτή την ευημερία καταβυθίζεται το όλο επαναστατικό κίνημα σε τέτοιο βαθμό, που και ο ίδιος ο όρος “κομμουνισμός” πέφτει στην αφάνεια. Όταν στη δεκαετία του ’70 το επαναστατικό κίνημα επανακάμπτει σε έναν πιο αναπτυγμένο καπιταλισμό, η βάση του είναι αρκετά ευρύτερη από αυτή των κομμουνιστικών σεκτών του παρελθόντος, όμως οι στόχοι είναι πιο περιορισμένοι, πιο βραχυπρόθεσμοι: βελτίωση των άμεσων συνθηκών, σωματεία, δημοκρατική μεταρρύθμιση. Ο Λασάλ στη Γερμανία αναπτύσσει μια προπαγανδιστική δραστηριότητα υπέρ των κρατικά επιδοτούμενων κοοπερατίβων· το κράτος όφειλε να αποκτήσει συνείδηση των κοινωνικών καθηκόντων του ως προς την εργατική τάξη. Τον σκοπό αυτό θα εξυπηρετούσε η δημοκρατία, η κυριαρχία δηλαδή των μαζών επί του κράτους. Είναι λοιπόν κατανοητό το γιατί το κόμμα που ίδρυσε ο Λασάλ υιοθέτησε την ονομασία “σοσιαλδημοκρατία”· το όνομα αυτό δηλώνει ότι στόχος του κόμματος είναι μια δημοκρατία με κοινωνικό προσανατολισμό. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Σκέψη και δράση

theory_practice

 

PDF Σκέψη και Δράση

Πηγή: http://www.rednotebook.gr

(Από το «Εργατικά Συμβούλια», βιβλίο που γράφηκε από το 1942 έως το 1947) *

Το εργατικό κίνημα δίνει την εικόνα μιας αδιάκοπης αλλαγής, με διακυμάνσεις και μεταπτώσεις, με ανοδικές περιόδους που ακολουθούνται από περιόδους παρακμής, πηγαίνοντας από τον ενθουσιασμό και τo σθένος στην πλήρη αδράνεια, την απάθεια και την ατονία. Δικαιολογημένα, λοιπόν, κάποιοι εργαζόμενοι θα θέτουν στον εαυτό τους το αποθαρρυντικό ερώτημα: Μήπως έχουν γίνει μάταια οι θυσίες των καλύτερων παιδιών της εργατικής τάξης; Μήπως με όλες αυτές τις θυσίες οδηγηθήκαμε απλώς και μόνον σε νέα δεσμά ακόμη χειρότερα και ακατάλυτα; Σ’ αυτό το σημείο, είναι συνεπώς απαραίτητο να θέσουμε στον εαυτό μας, με υπευθυνότητα, και μια άλλη ερώτηση: Γιατί τα πράγματα εξελίχθηκαν μ’ αυτόν τον τρόπο; Και βέβαια, η απάντηση θα είναι ότι οι εργαζόμενοι ήταν ακόμη πολύ αδύναμοι. Γιατί, όμως, δεν βλέπουμε τις δυνάμεις τους να αυξάνονται συνεχώς; Γιατί κατά καιρούς φαίνονταν πιο αδύναμοι ή πιο δυνατοί από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα; Γιατί ακολουθεί, κάθε φορά, αυτή η καλπάζουσα παρακμή;
Μέσα στις ανθρώπινες μάζες που σχηματίζουν τις κοινωνικές τάξεις, βλέπουμε να γεννιούνται διαρκώς δράσεις και δυνάμεις που προκαλούνται και υπαγορεύονται από την κοινωνία, και από αυτά που οι άνθρωποι υφίστανται και βιώνουν. Όταν, όμως, υπάρχει κάποιος άνωθεν πειθαναγκασμός, ένας φραγμός που αποκλείει την πραγματοποίησή τους, αυτές οι δράσεις και δυνάμεις δεν αφήνονται να φτάσουν μέχρι το επίπεδο της συνείδησης· παραμένουν και συσσωρεύονται στο επίπεδο του υποσυνείδητου. Μέχρι τη στιγμή που ορθώνονται, σα να ξυπνούν, και αποκαλύπτονται στη συνείδηση, και τότε γίνονται πνευματικές δυνάμεις· μέχρι τη στιγμή που οι δυνατότητες ύπαρξης μιας δύναμης που βρίσκεται ακόμη σε λήθαργο, σα να παίρνουν φωτιά από κάποια ιδέα, ξεγενούν μια εντελώς πραγματική και δραστήρια δύναμη· μέχρι τη στιγμή που γίνονται σα μια φωτιά που υποφώσκει κάτω από τις στάχτες, αλλά που, κάποιες φορές, μεταμορφώνεται σε μια λαμπρή και ζωηρή φλόγα. Είναι γνωστό ότι ο άνθρωπος, σε κρίσιμες περιστάσεις,  μπορεί να αντλήσει από το σώμα του πολύ περισσότερη ενέργεια και επιδόσεις απ’ ό,τι σε κανονικές συνθήκες, και αυτό συμβαίνει κάθε φορά που μια επιτακτική δύναμη τον εμψυχώνει με αρκετά ισχυρή ένταση, προετοιμάζοντάς τον έτσι να εκπληρώσει το δύσκολο καθήκον εκείνης της συγκεκριμένης στιγμής. Το ίδιο ισχύει και στην κοινωνία, όπου, στη διάρκεια των κρίσιμων περιόδων, μπορούμε να κατανικήσουμε τις πελώριες αντιστάσεις που συναντούμε μόνον αφού η ένταση γίνει αρκετά ισχυρή, μόνον από τη στιγμή που οι ενθουσιώδεις ιδέες κατακυριεύουν τα πάντα. Μεταγενέστερα, όμως, όταν έχουν πια αποδείξει τη δύναμή τους και όλοι έχουν πειστεί ότι ήταν απαραίτητες, αυτές οι ιδέες ριζώνουν σαν αυταπόδεικτες αλήθειες× απολιθώνονται, γίνονται δόγματα ως (δήθεν) απόλυτες και αιώνιες αλήθειες: μεταμορφώνονται σε ιδεολογίες που καθιστούν τους ανθρώπους ανίκανους να αντιληφθούν τις νέες καταστάσεις και να φέρουν εις πέρας τα νέα τους καθήκοντα. Και να, λοιπόν, πώς αρχίζει η παρακμή. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Παγκόσμια επανάσταση και κομμουνιστική τακτική

people

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Πρώτη δημοσίευση: De Neuwe Tijd[1], 15 Μαρτίου 1920. Μια επηυξημένη γερμανι-κή έκδοση δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Kommunismus, το θεωρητικό όργανο της 3ης Διεθνούς για την Ανατολική Ευρώπη (1η Αυγούστου 1920). Στη συνέχεια εκδό-θηκε ως αυτοτελής μπροσούρα με τον τίτλο Weltrevolution und kommunistische Taktik μαζί με το Παράρτημα, από τον εκδοτικό οίκο του Κομμουνιστικού Κόμματος Αυστρίας.

* * *

Και η θεωρία γίνεται υλική δύναμη, εφόσον κατακτήσει τις μάζες.

Η θεωρία είναι ικανή να κατακτήσει τις μάζες… εφόσον είναι ριζοσπαστική.

–Μαρξ

Ι

Δύο δυνάμεις, μια υλική και μια νοητική, με τη δεύτερη να πηγάζει από την πρώτη, επιφέρουν το μετασχηματισμό του καπιταλισμού σε κομμουνισμό. Η υλική ανάπτυξη της οικονομίας παράγει συνείδηση, και αυτή τη θέληση για επανάσταση. Από τις γε-νικές τάσεις ανάπτυξης του καπιταλισμού προέκυψε η μαρξιστική επιστήμη, η οποία αποτέλεσε τη θεωρία πρώτα των σοσιαλιστικών, και εν συνεχεία των κομμουνιστι-κών κομμάτων, παρέχοντας στο επαναστατικό κίνημα μια ισχυρή και ενιαία διανοη-τική ισχύ. Αυτή η θεωρία εισχωρεί σε τμήματα του προλεταριάτου με αργούς ρυθ-μούς, όμως οι μάζες αρχίζουν και αποκτούν από την ίδια τους την εμπειρία την πρα-κτική συνείδηση ότι ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που έχει πια πάψει να είναι βιώσιμο. Ο παγκόσμιος πόλεμος και η ραγδαία οικονομική κατάρρευση κάνουν την επανάσταση αντικειμενική αναγκαιότητα προτού να συλλάβουν οι μάζες διανοητικά τον κομμουνισμό –αυτή η αντίφαση ορίζει τις [επιμέρους] αντιφάσεις, τα εμπόδια και τις οπισθοχωρήσεις που μετατρέπουν την επανάσταση σε μια μακρά και αγωνιώδη διαδικασία. Όμως τώρα και η θεωρία αποκτά νέα ορμή, και κατακτά γοργά τις μάζες• παραταύτα, σε σχέση με τα προβλήματα που έχουν γιγαντωθεί, και οι δυο διαδικασίες έχουν μείνει πίσω. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Ο Νέος Μπλανκισμός

elitismΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ PDF

Ο Νέος Μπλανκισμός

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Πρώτη δημοσίευση[1]: Der Kommunist (Bremen) N.27

Όταν οι υλικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για την επανάσταση, αλλά οι μάζες παραμέ-νουν απαθείς και χωρίς επαναστατικές τάσεις, κάνουν την εμφάνισή τους διάφορες θεωρίες που υποστηρίζουν ότι ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί και από δρόμους διαφο-ρετικούς από την πολιτική επανάσταση του προλεταριάτου. Αυτή είναι η περίπτωση της Γαλλίας πριν το 1870, όπου δυο τάσεις γύρω από τους Προυντόν και Μπλανκί αντίστοιχα, επεξεργάστηκαν από αντίθετες σκοπιές τη θεωρία των πρώτων εμφανί-σεων ενός μελλοντικού κινήματος. Γύρω από τον Προυντόν, τον μικροαστό κριτικό του μεγάλου κεφαλαίου, συσπειρώθηκαν τα κομμάτια του ανερχόμενου εργατικού κινήματος που αποσκοπούσαν να υποσκάψουν το κεφάλαιο μέσω της ειρηνικής συ-γκρότησης κολλεκτίβων• αισθάνονταν ενστικτωδώς ότι η εξουσία της νέας τάξης κα-τά κάποιον τρόπο θα βασίζεται στη δημιουργία νέων θεμελίων στο πεδίο της οικονο-μίας, και όχι σε επιφανειακά πολιτικά πραξικοπήματα. Γύρω από τον Μπλανκί, τον ατρόμητο επαναστάτη συνωμότη, συσπειρώθηκαν εκείνα τα κομμάτια του προλετα-ριάτου που ένιωθαν ότι η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας είναι αρκετή• ακόμα κι αν το σύνολο της εργατικής τάξης στέκει αδιάφορο, πρέπει αυτή η κατάληψη της ε-ξουσίας να πραγματωθεί από μια αποφασισμένη μειοψηφία, η οποία θα πάρει με τις απόψεις και τη δραστηριότητά της τις μάζες με το μέρος της, και εφαρμόζοντας έναν αυστηρό συγκεντρωτισμό θα κρατήσει την εξουσία στα χέρια της. Αμφότερες τάσεις έχουν τις ρίζες τους στην παράδοση προγενέστερων κινημάτων και είναι γι’ αυτόν τον λόγο μικροαστικής φύσης, καθώς δεν έχουν ιδέα για το εύρος της δύναμης ενός αναπτυγμένου προλεταριακού ταξικού αγώνα, έτσι όπως ο τελευταίος βρήκε την έκ-φρασή του στη μαρξιστική θεωρία.

Είναι ολωσδιόλου κατανοητό ότι όταν παρόμοιες θεωρίες επανεμφανίζονται, αυτό προφανώς θα γίνεται με μια υψηλότερη, πιο εξελιγμένη μορφή, και πάνω στις βάσεις που η μαρξιστική θεωρία περί της ταξικής πάλης έχει μετατρέψει σε κοινό κτήμα ό-λων των αγωνιστών του προλεταριάτου. Θα επανεμφανίζονται συνεπώς ως διαφορο-ποιημένες εκδοχές της μαρξιστικής θεωρίας. Η πεποίθηση ότι ανοικοδομώντας το προλεταριάτο την οικονομική του δύναμη στην παραγωγική διαδικασία μέσω εργο-στασιακών συμβουλίων, θα αντιπαλέψει επιτυχώς τις ‘πολιτικές εξουσίας’ του Νό-σκε[2] και των ομοίων του, μπορεί να οδηγήσει σε έναν νεο-προυντονισμό, αν κανείς πιστέψει ότι αυτό το μέσο αρκεί για να οδηγηθούμε στην κομμουνιστική οργάνωση της κοινωνίας, δίχως έναν ευρύτερο επαναστατικό προλεταριακό αγώνα. Από την άλ-λη, επανεμφανίζεται μια νεο-μπλανκιστική τάση στην άποψη που λέει ότι η κατάκτη-ση της πολιτικής εξουσίας από μια επαναστατική μειοψηφία και η διατήρησή της στα χέρια αυτής της μειοψηφίας θα μπορούσε να ταυτιστεί με την κατάκτηση της εξουσί-ας από το προλεταριάτο. Τούτη η τάση κάνει την εμφάνισή της στο κείμενο του Στρούτχαν[3] περί της δικτατορίας της εργατικής τάξης και του κομμουνιστικού κόμ-ματος. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Κόμμα και εργατική τάξη

mutualaid2

 

PDF Κόμμα και Τάξη

 

Πηγή: http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

Γράφτηκε το 1936

Πηγή: Kurasje Council Communist Archives

Βρισκόμαστε μόνον στα πολύ αρχικά στάδια ενός νέου εργατικού κινήματος. Το παλιό κίνημα ήταν ενσωματωμένο σε κόμματα. Σήμερα, εν τούτοις, η πίστη στα κόμματα αποτελεί τον μεγαλύτερο ανασχετικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ικανότητας δράσης της εργατικής τάξης.

Αυτός είναι ο λόγος που δεν προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο κόμμα. Κι αυτό, όχι γιατί είμαστε αριθμητικά λίγοι – κάθε είδους κόμμα έχει στην αρχή λίγα άτομα – , αλλά επειδή, στις μέρες μας, ένα κόμμα δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά μια οργάνωση που σκοπός της είναι να καθοδηγεί και να εξουσιάζει την εργατική τάξη. Σ’ αυτό το είδος οργάνωσης αντιπαραθέτουμε την αρχή ότι η εργατική τάξη μπορεί να κατακτήσει τα δικαιώματά της και να κυριαρχήσει, μόνον εάν πάρει την τύχη της στα ίδια της τα χέρια. Οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να υιοθετούν τα συνθήματα καμιάς ομάδας, όποια κι αν είναι αυτή, ούτε καν των δικών μας ομάδων· πρέπει να σκέπτονται, ν’ αποφασίζουν και να δρουν οι ίδιοι για λογαριασμό τους. Γι’ αυτόν τον λόγο, κατά τη γνώμη μας, στην μεταβατική περίοδο που διανύουμε, τα κατάλληλα όργανα για την εκπαίδευση και την διαφώτιση είναι οι ομάδες εργασίας, οι κύκλοι μελέτης και συζητήσεων, που έχουν συγκροτηθεί αυτόβουλα από τους ίδιους τους εργαζόμενους, σαν εργαλεία αναζήτησης του δικού τους δρόμου.

Αυτή η θέση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τον ρόλο του κόμματος ως αναγκαίου εκπαιδευτικού οργάνου των εργαζομένων. Γι’ αυτό και απωθείται από πολλούς κύκλους όπου, εν τούτοις, δεν υπάρχει πλέον ιδιαίτερη επιθυμία για πάρε-δώσε ούτε με το σοσιαλιστικό ούτε με το κομουνιστικό κόμμα. Αυτό, αναμφίβολα, μπορεί κατά ένα μέρος να εξηγηθεί από τη δύναμη της παράδοσης και της συνήθειας: όταν κάποιος πάντοτε αντιμετώπιζε τον ταξικό πόλεμο σαν ένα πόλεμο του κόμματος και ένα πόλεμο μεταξύ κομμάτων, είναι πολύ δύσκολο να υιοθετήσει την οπτική γωνία της τάξης και του ταξικού πολέμου και μόνον. Αλλά μπορεί, επίσης, κατά ένα μέρος να εξηγηθεί από το γεγονός ότι πολλοί θεωρούν πρόδηλη την ιδέα ότι, τέλος πάντων, είναι καθήκον του κόμματος να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πάλη των εργαζομένων για την ελευθερία. Αυτήν ακριβώς την ιδέα, θα την εξετάσουμε τώρα από πιο κοντά. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Οι καταστροφές σαν μέσο πάλης

katastrofes

 

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

 

Πηγή: http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

(Δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο 1933, στο PERSDIENST VAN DE GROEP VAN INTERNATIONALE COMMUNISTEN No 7)

Οι συζητήσεις που συνεχίζουν να γίνονται σχετικά με τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ στα έντυπα της κομμουνιστικής αριστεράς, μας υποχρεώνουν να θέσουμε κι άλλα ζητήματα. Οι καταστροφές θα μπορούσαν άραγε να είναι ένα μέσο πάλης για τους εργαζόμενους;

Πρώτα απ’ όλα, να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν πρόκειται κανένας να κλάψει για την καταστροφή του Ράιχσταγκ. Ήταν ένα από τα πιο άσχημα κτίρια της σύγχρονης Γερμανίας, μια πομπώδης απεικόνιση της Αυτοκρατορίας του 1871. Υπάρχουν, όμως, κι άλλα κτίρια πολύ ωραιότερα, καθώς και μουσεία με καλλιτεχνικούς θησαυρούς. Πως θα έπρεπε, λοιπόν, να αξιολογήσουμε την πράξη ενός απελπισμένου επαναστάτη, ο οποίος καταστρέφει κάτι που είναι πολύτιμο σαν εκδίκηση για την κυριαρχία του καπιταλισμού; Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Δημόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτημοσύνη

community

 

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

 

Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Western Socialist, τον Νοέμβριο του 1947)

Όλοι παραδέχονται ότι στόχος του σοσιαλισμού είναι να πάρει τα μέσα παραγωγής από τα χέρια της καπιταλιστικής τάξης και να τα παραδώσει στους εργαζόμενους. Μιλώντας γι’ αυτόν τον στόχο, χρησιμοποιούνται αδιακρίτως – σα να ήταν ταυτόσημες – οι εκφράσεις «δημόσια ιδιοκτησία» και «κοινοκτημοσύνη» των μέσων παραγωγής. Κι όμως, υπάρχει σαφής και θεμελιώδης διαφορά μεταξύ των δύο εκφράσεων.

Δημόσια ιδιοκτησία είναι το δικαίωμα ιδιοκτησίας, δηλαδή το δικαίωμα διάθεσης, που ασκείται από ένα δημόσιο σώμα το οποίο εκπροσωπεί την κοινωνία, δηλαδή από μια κυβέρνηση, από την κρατική εξουσία ή από κάποιο άλλο πολιτικό σώμα. Τα πρόσωπα που αποτελούν αυτό το σώμα, οι υπουργοί, οι πολιτικοί, οι αξιωματούχοι, οι διοικητές, οι διαχειριστές, είναι οι άμεσοι κύριοι των μέσων παραγωγής· αυτοί διευθύνουν και ρυθμίζουν την παραγωγική διαδικασία και διοικούν τους εργαζόμενους. Από την άλλη πλευρά, η κοινοκτημοσύνη είναι το δικαίωμα διάθεσης που ασκείται από τους ίδιους τους εργαζόμενους· η ίδια η εργατική τάξη – με την ευρύτερη δυνατή σημασία του όρου, δηλαδή του συνόλου όσων συμμετέχουν στην καθαρά παραγωγική εργασία, συμπεριλαμβανομένων των εργατών, των υπαλλήλων, των αγροτών και των επιστημόνων-, οι εργαζόμενοι είναι οι άμεσοι κύριοι των μέσων παραγωγής, διαχειρίζονται, διευθύνουν και ρυθμίζουν οι ίδιοι την παραγωγική διαδικασία, η οποία είναι στην πραγματικότητα η κοινή τους εργασία. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Η Θεωρία της Κατάρρευσης του Καπιταλισμού

collapseΗ Θεωρία της Κατάρρευσης PDF

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Τίτλος πρωτότυπου: Die Zusammenbruchstheorie des Kapitalismus[1]
(πρώτη δημοσίευση: Rätekommunist, Nr.1, Ιούνιος 1934)

Τα πρώτα χρόνια μετά τη ρωσική επανάσταση ήταν πολύ διαδεδομένη η άποψη πως ο καπιταλισμός βρίσκεται στην τελευταία, την τελική του κρίση. Με την υποχώρηση του επαναστατικού εργατικού κινήματος στη Δυτική Ευρώπη, η 3η Διεθνής εγκατέλειψε αυτήν τη θεωρία. Η αντιπολίτευση του KAPD συνέχισε να την υποστηρίζει, μετατρέποντας μάλιστα την υποστήριξή της σε ειδοποιό διαφορά της επαναστατικής από τη ρεφορμιστική οπτική. Το ζήτημα της αναγκαιότητας της καπιταλιστικής κατάρρευσης, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να την κατανοήσουμε, είναι για την εργατική τάξη, τόσο ως προς την τακτική όσο και ως προς τις θέσεις της, το πιο σημαντικό από όλα τα ερωτήματα. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ είχε ήδη από το 1912 ασχοληθεί με το ζήτημα στο βιβλίο της Η Συσσώρευση του Κεφαλαίου, καταλήγοντας μάλιστα στο συμπέρασμα ότι σε ένα καθαρό, κλειστό καπιταλιστικό σύστημα, η υπεραξία που απαιτείται για τη συσσώρευση δε γίνεται να πραγματωθεί, και επομένως ο καπιταλισμός πρέπει κατ’ ανάγκη να επεκτείνεται διαρκώς σε μη-καπιταλιστικές περιοχές μέσω του εμπορίου. Που σημαίνει: όταν αυτή η επέκταση δε θα είναι πια εφικτή, ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει: δε θα μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομικό σύστημα. Αυτή η θεωρία, που με την εμφάνισή της κριτικαρίστηκε από διάφορες πλευρές, υποστηρίχθηκε συχνά από το KAPD. Μια ολότελα διαφορετική θεωρία αναπτύχθηκε από τον Χένρικ Γκρόσμαν στο έργο του Ο Νόμος της Συσσώρευσης και Κατάρρευσης του Καπιταλιστικού Συστήματος (1929). Το συμπέρασμα της ανάλυσης του Γκρόσμαν είναι ότι ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει λόγω της καθαρά οικονομικής του διάστασης, εννοώντας με αυτό ότι ανεξάρτητα από την ανθρώπινη παρέμβαση, τις επαναστάσεις, η ίδια η ύπαρξή του ως οικονομικού συστήματος θα καταστεί αδύνατη. Η βαθιά και μακροχρόνια κρίση που ξεκίνησε από το 1930, έκανε δίχως αμφιβολία δεκτικότερα τα πνεύματα σε μια τέτοια θεωρία της τελικής κρίσης. Στο πρόσφατα δημοσιευμένο Μανιφέστο της Ένωσης Εργατών Αμερικής [United Workers of America] η θεωρία του Γκρόσμαν χρησιμοποιείται ως θεωρητική βάση για ένα νέο προσανατολισμό του εργατικού κινήματος. Οπότε είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε στην κριτική της εξέταση. Πρώτα όμως πρέπει να αναφερθούμε στο τρόπο που έθεσε το ζήτημα ο ίδιος ο Μαρξ, καθώς και στην συζήτηση που αναπτύχθηκε με βάση την προβληματική του. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Η Εργασία στο Σοσιαλισμό

collaborationΗ Εργασία στο Σοσιαλισμό -PDF

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό Funken 5, Nr. 11.[1], 1954

Ο σύντροφος Πάνεκουκ μαζί με το άρθρο του έστειλε και ένα συνοδευτικό γράμμα, από το οποίο παραθέτουμε ένα τμήμα ως εισαγωγή.

“Διάβασα διάφορα άρθρα του περιοδικού Funken με μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά όχι πάντα με χαρά. Πρέπει να δώσω βέβαια δίκιο στη θέση πολλών συνεργατών σας, ότι δηλαδή λείπει η μαρξιστική βάση μιας ορθής σοσιαλιστικής πρακτικής. Καθώς στα νιάτα μου συμμετείχα στο γερμανικό σοσιαλιστικό κίνημα (από το 1900, πρώτα στην Ολλανδία, και αργότερα στην ίδια τη Γερμανία), μου φαίνεται εντονότατη η διαφορά με το σήμερα. Αυτό δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν, καθώς από τότε οι γερμανοί εργάτες είχαν να υποφέρουν πρώτα το ρεφορμισμό και τον παγκόσμιο πόλεμο, έπειτα τα 15 χρόνια κοινοβουλευτισμού, και τέλος το πνευματικό κενό με τον Χίτλερ. Ταυ-τόχρονα, η παλαιότερη γενιά φενακιζόταν όλο και περισσότερο από τη μπολσεβίκικη διαστρέβλωση του μαρξισμού. Κατά συνέπεια οι τωρινοί γερμανοί σοσιαλιστές που επιθυμούν να δημιουργήσουν νέες βάσεις μέσα από μια ριζική θεωρητική ανάπτυξη έχουν δυο βήματα να κάνουν: πρώτα, έχουν να φτάσουν το επίπεδο της θεωρητικής συνείδησης που είχε το SPD[2] στα 1900• έπειτα, να ξαναπιάσουν και να προχωρή-σουν παραπέρα τις κατοπινές αναπτύξεις στη θεωρία και την τακτική που αναδύθη-καν από το 1903 μέχρι το 1914 στις κομματικές συζητήσεις, και μέχρι το 1920 μέσα στον πρακτικό αγώνα (ιμπεριαλισμός, συζήτηση γύρω από τη μαζική απεργία[3], δράση των μαζών). Τότε, καθώς και στη δεκαετία του ’20 αναπτύχθηκαν διάφορες αξιόλογες και γόνιμες νέες ιδέες, που όμως αφορούσαν μόνο μικρές ομάδες• τώρα πια βρίσκονται διασκορπισμένες σε δυσεύρετες εφημερίδες και περιοδικά της εποχής. Και αυτό που σήμερα φέρει την επωνυμία SPD, δεν είναι παρά ένα κοινοβουλευτικό, ολότερα αστικό κόμμα, που επιδίωξή του είναι να ξεπεράσει το χριστιανικό κόμμα σε εθνικιστική πλειοδοσία.” Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Εργασία και Ελεύθερος Χρόνος

leisurePDF – Εργασία και Ελεύθερος χρόνος

Πηγή: http://coghnorti.wordpress.com/

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό Funken 6, Nr 5 (1955)[1]

Ο σύντροφος Rabasseire στο Funken του Φεβρουαρίου του 1955, ως συμπλήρωση στο άρθρο μου “Η Εργασία στο Σοσιαλισμό” (Funken Nr.11, Νοέμβριος 1954), παρέπεμψε στο έργο του Πωλ Λαφάργκ με τον τίτλο “Δικαίωμα στην Τεμπελιά”. Όταν είχε πρωτοεμφανιστεί αυτό το βιβλιαράκι στα πρώτα χρόνια του σοσιαλισμού μας είχε ενθουσιάσει, καθώς φώτιζε το χαρακτήρα της εργασίας με τρόπο διαφορετικό από την υπόλοιπη σοσιαλιστική γραμματεία. Όταν ο σ. Rabasseire παίρνει την τεμπελιά και τονίζει ότι είναι ένα δικαίωμα του ανθρώπου, πρέπει με τη σειρά μας να αναλογιστούμε ότι η αναγκαιότητα της εργασίας δεν επιβάλλεται πάνω μας λόγω μιας “ηθικής της εργασίας”, αλλά από την ίδια τη φύση των πραγμάτων. Μπορεί η εργασία μέσω της εκμετάλλευσης να έχει καταλήξει να είναι μια αφόρητη τυραννία, όμως αρχικά δεν ήταν παρά μια προσταγή της φύσης. Πρέπει να εργαζόμαστε επειδή τρεφόμαστε, και επειδή χρειαζόμαστε ρούχα για την αντιμετώπιση του κρύου. Ας προσπαθήσει όποιος θέλει να διεκδικήσει το δικαίωμά του στη τεμπελιά ενάντια στη φύση! Η τεμπελιά μπορεί να είναι μια απόλαυση· αλλά ως σύστημα ζωής σημαίνει ότι κάποιος άλλος πρέπει να εργάζεται για σένα. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Επιστολή στο περιοδικό Socialisme ou Barbarie (Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα)

Socialisme_ou_barbarie158Επιστολή – σε μορφή PDF

Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

(η επιστολή γράφτηκε στις 8 Νοεμβρίου του 1953 και απευθύνεται στον Καστοριάδη· δημοσιεύτηκε στο Socialisme ou Barbarie, No 14, Απρίλιος-Ιούνιος 1954)

Αγαπητέ σύντροφε Σωλιέ [1],

Σας ευχαριστώ πολύ για τη σειρά των 11 τευχών του περιοδικού Socialisme ou Barbarie, που φροντίσατε να μου στείλετε μέσω του συντρόφου Β… Τα διάβασα (αν και δεν τα έχω τελειώσει ακόμη) με εξαιρετικό ενδιαφέρον, επειδή δείχνουν ότι υπάρχει μεγάλη σύμπτωση απόψεων μεταξύ μας. Ίσως και σεις να παρατηρήσατε το ίδιο πράγμα διαβάζοντας το βιβλίο μου «Τα εργατικά συμβούλια». Για πάρα πολλά χρόνια, είχα την εντύπωση ότι δεν είχε αυξηθεί καθόλου ο μικρός αριθμός των σοσιαλιστών που εμφορούνταν από αυτές τις ιδέες· το βιβλίο αγνοήθηκε και αποσιωπήθηκε από το σύνολο σχεδόν των σοσιαλιστικών εντύπων (εκτός από το Socialist Leader του International Labor Party, που το παρουσίασε πρόσφατα). Χάρηκα, λοιπόν, πολύ που συναντούσα μια ομάδα, η οποία κατέληγε,  μέσα από μια διαφορετική διαδρομή, στις ίδιες ιδέες μ’ εμάς.  Την πλήρη κυριαρχία των εργαζομένων πάνω στην εργασία τους, που εσείς εκφράζετε λέγοντας: «Οι ίδιοι οι παραγωγοί οργανώνουν τη διαχείριση της παραγωγής», την περιέγραψα κι εγώ στο βιβλίο μου, στα κεφάλαια για την «οργάνωση στα τμήματα ενός εργοστασίου» και την «κοινωνική οργάνωση». Τις οργανωτικές μορφές, τις οποίες έχουν ανάγκη οι εργαζόμενοι για να διαβουλεύονται, τις συνελεύσεις των αντιπροσώπων, εσείς τις ονομάζετε «σοβιετικές οργανώσεις», αλλά είναι οι ίδιες που εμείς ονομάζουμε «εργατικά συμβούλια», «Workers’ councils», «Conseils ouvriers» και «Arbeiterräte». Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Γιατί απέτυχαν τα προηγούμενα επαναστατικά κινήματα

frenchrevolutionΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ PDF

Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

(Δημοσιεύτηκε το φθινόπωρο του 1940, στο περιοδικό Living Marxism, Τόμος 5, Νο 2)

Πριν από τριάντα χρόνια, όλοι οι σοσιαλιστές ήταν πεπεισμένοι ότι ο επερχόμενος πόλεμος μεταξύ των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων θα σήμαινε την τελική καταστροφή του καπιταλισμού και ότι θα ακολουθούνταν από την προλεταριακή επανάσταση. Αυτές οι ελπίδες παρέμειναν ισχυρές, ακόμη και μετά το ξέσπασμα του πολέμου και την κατάρρευση του σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος ως επαναστατικού παράγοντα. Ακόμη και τότε, ήταν πεπεισμένοι ότι η παγκόσμια επανάσταση θα επακολουθούσε,  σαν συνέπεια του παγκόσμιου πόλεμου. Και, πράγματι, ήρθε. Σαν φωτεινό μετέωρο, η Ρωσική επανάσταση φούντωσε και έλαμψε σ’ όλη τη γη, και οι εργαζόμενοι σε όλες τις χώρες του κόσμου αναθάρρησαν κι άρχισαν να κινητοποιούνται.

Λίγα χρόνια μετά, όμως, έγινε σαφές ότι η επανάσταση έπαιρνε την κατιούσα, ότι οι κοινωνικές αναταραχές μειώνονταν και ότι το καπιταλιστικό καθεστώς, σιγά – σιγά, παλινορθωνότανε στην εξουσία. Σήμερα, το επαναστατικό εργατικό κίνημα βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του και ο καπιταλισμός είναι πιο ισχυρός από οποτεδήποτε στο παρελθόν. Για άλλη μια φορά, γίνεται ένας μεγάλος πόλεμος και ξανά οι εργαζόμενοι και οι κομμουνιστές αναρωτιούνται: άραγε αυτός ο πόλεμος θα αποδυναμώσει το καπιταλιστικό σύστημα σε τέτοιο βαθμό ούτως ώστε να προκύψει μια εργατική επανάσταση; Άραγε θα επαληθευτεί αυτή τη φορά η προσδοκία μιας νικηφόρας πάλης για την ελευθερία της εργατικής τάξης;

Είναι σαφές ότι δεν μπορούμε να ελπίζουμε να βρούμε μια απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα, αν δεν καταλάβουμε γιατί απέτυχαν τα επαναστατικά κινήματα μετά το 1918. Μόνον αν εξετάσουμε συστηματικά όλες τις δυνάμεις που δρούσαν τότε, μπορούμε να αντιληφθούμε σε όλο το βάθος τους τις αιτίες εκείνης της αποτυχίας. Οφείλουμε, λοιπόν, να μελετήσουμε με προσοχή αυτά που συνέβησαν πριν από είκοσι χρόνια στο παγκόσμιο εργατικό κίνημα. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άντον Πάνεκουκ – Οι ατομικές πράξεις και η πάλη των μαζών

oploΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ PDF

Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-the-news/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk

(Δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 1933, στο PERSDIENST VAN DE GROEP VAN INTERNATIONALE COMMUNISTEN No 7)

Για τον εμπρησμό του Ράϊχσταγκ (σ.τ.μ., του γερμανικού κοινοβουλίου) από τον Van der Lubbe, διατυπώθηκαν πολλές και διαφορετικές απόψεις. Στα όργανα της κομμουνιστικής αριστεράς (Spartacus, De Radencommunist), η πράξη χαρακτηρίστηκε ως πράξη ενός επαναστάτη κομμουνιστή. Να επιδοκιμάζεις και να χειροκροτείς μια τέτοια πράξη σημαίνει ότι την φέρνεις σαν παράδειγμα προς μίμησιν, ότι προτείνεις να επαναληφθεί. Αξίζει, λοιπόν, να μπούμε στον κόπο να καταλάβουμε ποια ήταν όντως η χρησιμότητά της.

Πως θα μπορούσε να έχει νόημα μια τέτοια πράξη; Μόνον εάν είχε ως στόχο και αποτέλεσμα να δώσει ένα χτύπημα και να αποδυναμώσει την κυρίαρχη αστική τάξη. Στην περίπτωση αυτή, τέτοιο ζήτημα δεν τίθεται. Η αστική τάξη δεν πληγώθηκε ούτε τόσο δα από τον εμπρησμό του Ράϊχσταγκ, η κυριαρχία της δεν απειλήθηκε καθόλου, απ’ όποια σκοπιά κι αν το δει κανείς. Ίσα-ίσα, η κυβέρνηση των ναζί άρπαξε την ευκαιρία να ενισχύσει σημαντικά τους κατασταλτικούς μηχανισμούς και την τρομοκρατία της εναντίον του εργατικού κινήματος – και πρέπει να μελετηθούν με προσοχή οι μελλοντικές συνέπειες αυτής της νέας κατάστασης[1]. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου